مطلق گذاشته مىشود منصرف به ابو حنيفهء مشهور است الا اين كه در مورد روايت از سرعت سيرى كه او از كوفه به مكه مىرفته قرينه است ، كه مراد ابو حنيفه سائق الحاج است كه معاصر امام صادق ( ع ) بوده گرچه ابو حنيفهء مشهور هم معاصر آن حضرت است و در سال 150 وفات يافته و امام صادق ( ع ) در سال 148 رحلت فرموده است « 1 » .
خلاصه از ملاحظهء حالات اين سائق الحاجها كه در زمان امير المؤمنين ( ع ) و امام باقر و صادق ( ع ) بودهاند معلوم مىشود كه به سرعت هر چه تمامتر در آن زمانها مىتوانستهاند از كوفه به مكهء معظمه بروند و در ظرف ده روز و هشت روز به مكه برسند و بدون شك سائق الحاج خودش تنها نمىرفته و لا بد جمعى از حجاج را با همراه خود مىبرده چون چنانچه گفته شد ، سائق الحاج يا امير حاج است يا راهنما و حمله دار حجاج بوده است و لفظ سائق هم احتمال معنى دوم را تقويت مىكند و علاوه امير حاج را به نام سوق دهنده توصيف نمىكردهاند بلكه او را به لقب امير حاج وصف مىنمودهاند و احتمال اين كه مراد بشارت دهنده به قدوم حجاج باشد ، بسيار بعيد است زيرا بشارت دهنده از حجاج بيشتر به جلو نمىافتد كه آن اندازه سرعت در سير كند و بشارت دادن را هم به خودش كار مستقلى نمايد .
تا اينجا مواردى را بيان كرديم كه سرعت سير را در آن زمانها به طور عادى ميان شام و عراق و عراق و حجاز كاملا روشن نموده پس استبعادى كه سيد بن طاووس ( قدس سرّه ) در اقبال و محدث نورى ( ره ) در لؤلؤ مرجان در سرعت سير دادن به اسراى اهل بيت ( ع ) و در مراجعتشان از شام و خبر دادن ابن زياد قضيهء شهادت سيد الشهداء ( ع ) را به يزيد و استيذان از آن پليد دربارهء خاندان رسالت كردهاند به كلى از بين مىرود و هيچگونه استبعادى كه به نظرشان آمده ندارد گرچه بنا به گفته صاحب كتاب كامل بهايى با چهارپايان خودشان به شام برده باشند ، و اما ادّعاى وى ثابت نيست ، چون مراكب را هم غارت كرده بودند ، چنانچه شمر بن ذى الجوشن از شترها به كوفه غارت برده بود و آن را كشته و به هر خانهاى كه از گوشت آن داده بود مختار ثقفى آن خانه را خراب كرد . « 2 »
و در اينجا مناسب است آنچه فاضل قزوينى ( ره ) در كتاب تظلم الزهراء ( س ) در رد سيد ( ره )
هامش
( 1 ) . رجوع شود به رجال كشى ( ره ) طبع دانشگاه مشهد ، ص 318 جزء 4 سال 1348 ه . ش با فهرست آقاى مصطفوى صاحب كتابفروشى بوذرجمهرى در تهران و نسخهء رجال كشى ( ره ) ايضا ص 270 طبع نجف به تصحيح آقاى سيد احمد حسينى و تنقيح المقال مامقانى ( ره ) و سفينة البحار قمى ( ره ) و به تعليقات كتاب رجوع شود .
( 2 ) . ر . ك : امالى ، شيخ طوسى ، ج 1 ، ص 249 ، ط نجف اشرف .