شوم به چه شناخته مىشود امام ؟ فرمود كه به چند خصلت اما اول آنها آنكه از پدرش به وى نص و اشاره مىشود تا حجت باشد و از جواب سؤالى عاجز نشود و هرگاه از سؤال خاموش شوند ، ابتدا به سخن مىنمايد و از امورى كه در آينده خواهد شد خبر مىدهد و با مردم تكلم مىكند به هر زبان كه خواهد .
بعد از آن فرمود : اى ابو محمد بدهم به تو علامتى پيش از آنكه برخيزى يعنى نشان بدهم به تو كه چطور امام ( ع ) اگر بخواهد با هر زبان حرف مىزند پس زمانى درنگ نكرديم كه مردى در آمد و او از خراسان آمده بود و خراسانى با امام ( ع ) به عربى تكلم كرد ، امام ( ع ) در جواب او به فارسى تكلم فرمود ، خراسانى عرض كرد : به خدا قسم مرا منع نكرد از اين كه با شما به فارسى تكلم كنم مگر اين كه گمان كردم كه شما عارف به لغت فارسى نباشيد .
امام ( ع ) فرمود : سبحان اللّه هرگاه من ندانم جواب تو را با زبان تو پس فضل و برترى من بر تو با چه باشد در آنچه با آن مستحق امامت باشم .
بعد از آن فرمود : اى ابو محمد به درستى كه امام آن كسى است كه پوشيده نباشد بر او كلام هيچ يك از مردم و نه زبان مرغان و نه كلام آن چيزى كه در آن روح باشد « 1 » .
اين روايت شريفه كه مضمونش دلالت بر صحت آن دارد قواعد كليّه را در باب خصال و اوصاف امام ( ع ) محتوى و جامع بوده و كافى مىباشد و نظاير آن زياد است و وجود آن حديث شريف در كتب بسيار معتبرهء شيعهء اماميّه براى اعتماد و اطمينان كفايت مىكند و معتضد با احاديث زيادى است كه قريب به آن مضمون مختصرا و مشروحا وارد شده است علاوه اين كه مطابق با ادله و براهين عقلى و نقلى است .
شيخ ابو عمرو محمد بن عمر بن عبد العزيز كشى ( قدس سرّه ) كه از ثقات علما و رجاليين شيعهء اماميّه در قرن چهارم هجرى بوده در كتاب رجال كه از آن شيخ الطائفه شيخ ابو جعفر طوسى ( قدس سرّه ) اختياراتى فرموده و به نام اختيار معرفة الرجال است و آن در اعصار اخيره معروف به رجال كشى مىباشد ، روايت كرده از محمد بن سنان كه گفت « 2 » : شكايت كردم به حضرت رضا سلام اللّه عليه از درد چشم خود پس گرفت آن حضرت كاغذى و نوشت براى
هامش
( 1 ) . كشف الغمة ، ج 3 ، ص 21 . ارشاد ، شيخ مفيد ( ره ) ، ص 313 ، ط تبريز ؛ اعلام الورى ، طبرسى ( ره ) ، ص 294 ، ط تهران ، مطبعهء حيدرى ؛ اصول كافى ، كلينى ( ره ) ، ج 1 ، ص 285 ، ط آخوندى تهران .
( 2 ) . رجال كشى ، ص 487 ، ط نجف - اختيار معرفة الرجال ، جزء 6 ، صص 582 - 583 ، ط دانشگاه مشهد ، سال 1348 ه . ش .