اشخاص زيادى در تأليفات خودشان نقل كردهاند ابن رشيق در العمدة ، ج 1 ، ص 113 گويد :
على ان منهم من لم يقل قط إلّا هجوا او شبيها به : كيحيى بن نوفل ، ذكره دعبل فى طبقاته . . .
دعبل خزاعى رضوان اللّه عليه در ايام حيات و زندگانى پرارزش خويش علنى ستمكاران و ظالمهاى روزگار را هجو كرده و فراعنهء زمان خود و خونخواران دنيا را سب و شتم نموده است و لذا مىفرموده :
( لى خمسون سنة احمل خشبتى على كتفى أدور على من يصلبنى عليها فما اجد من يفعل ذلك ) و لذا غالب در اشعار وى هجو ستمكاران و رثاى اهل بيت ( ع ) است .
تا بالأخره در اهواز يكى از دژخيمان مالك بن طوق ده هزار درهم از آن خونخوار غدار گرفت و در پى دعبل رحمه اللّه مىگشت تا او را در يكى از دهات ( سوس ) كه نامش طيب بوده يافت و از ظهر قدم وى با عكازى مسموم زد و فرداى آن دعبل ( ره ) از دنيا رفت و در آن قريه مدفون شد و گفته شده كه او را حمل به سوس كرده و در آنجا دفن كردند .
و از شعر بحترى كه در مرثيهء او گفته معلوم مىشود كه در سوس كه در اهواز است مدفون شده چنانچه گويد :
جدث على الاهواز يبعد دونه * مسرى النعى و رمة بالموصل
ولى قريهء زيب از قراء اهواز نيست ، و وفات دعبل شاعر اهل بيت در سال 246 ه اتفاق افتاده است .
و كسى كه در موصل است و بحترى به وى اشاره كرده عبارت از ابو تمام حبيب طائى است .
و ابن رشيق كه در سال 456 ه وفات يافته در العمدة دربارهء وفات دعبل ( ره ) و سبب آن مطلب ديگرى نيز نقل كرده « 1 » و ولادت دعبل ( ره ) در سال 148 ه بوده كه در همان سال امام صادق ( ع ) از دنيا رحلت فرموده و شهادت وى چنانچه گذشت در سال 246 ه اتفاق افتاده معلوم مىشود در حين وفات 98 سال داشته است خداوند او را با ائمهء اطهار ( ع ) محشور فرمايد .
و ناگفته نماند : مرثيهاى كه از دعبل رحمه اللّه نقل شد :
هامش
( 1 ) . ر . ك . العمدة ، ج 1 ، ص 72 ، ط بيروت .