تصريح فرموده و اشاره كرده كه گفته شده آن حضرت و اصحابش فرادا با اشاره نماز خواندند بعيد نيست كه نگذاشته باشند نماز خوف به جا بياورد و لذا فرادا و با اشاره خواندهاند .
خلاصهء كلام آن است كه نماز ظهر خواندن سيد الشهداء ( ع ) در روز عاشورا جاى شك نيست حالا نماز خوف به جا آورده يا نگذاشتهاند و نماز را با اشاره و فرادا به عمل آوردهاند ولى نماز خواندن آن حضرت از امورى است مسلّم و از وقايعى است كه نتوان در آن شبهه نمود .
پس معلوم مىشود فرمايش شيخ الطائفه ( ره ) در تهذيب كه شهادت امام ( ع ) در روز عاشورا قبل از زوال اتفاق افتاده و آية اللّه علامه ( ره ) نيز در تحرير از وى تبعيت فرموده خالى از صحت بوده و بعيد نيست اشتباه از قلم شيخ ( ره ) يا ناسخين واقع شده و عبارت ( بعد الزوال ) تصحيف به ( قبل الزوال ) گرديده است و اللّه العالم .
اما آنچه محدث قمى ( ره ) در مفاتيح الجنان فرموده : كه روز بيستم روز اربعين و به قول شيخين روز رجوع حرم امام حسين ( ع ) است از شام به مدينه و روز ورود جابر بن عبد اللّه انصارى است به كربلا . . . الخ .
و همچنين آنچه علامه فيض كاشانى ( ره ) در تقويم المحسنين نظير فرمايش محدث قمى ( ره ) را فرموده تمامى آنها تبعيت از شيخ مفيد ( ره ) و شيخ طوسى ( ره ) است و در حقيقت فرمايش شيخ ( ره ) هم به تبعيت از استادش شيخ مفيد ( ره ) است و تفصيلا بيان كرديم كه دأب و رويه آن دو بزرگوار در نقل تواريخ آن است اگر سندى به نقل وقايع از مشايخ خودشان نداشته باشند نقل نمىكنند چون جريان قضيهء ورود اهل بيت ( ع ) به كربلا در مراجعت از شام مسندا به آن دو بزرگوار نرسيده و لذا اجمالا به همان اندازه كه نگارش دادهاند اكتفا كردهاند و نقل ننمودن آن دو شخصيت بزرگ عالم اسلام دليل آن نمىشود كه قضيه واقعيت نداشته باشد چنانچه نظايرى بر آن در گذشته بيان شد كه آن بزرگواران نقل نكرده و ساكت شدهاند .
چنانچه شيخ مفيد ( ره ) مسموم شدن حضرت امام جواد ( ع ) را در ارشاد به قومى از شيعه نسبت داده چون خودش با سند از مشايخش روايت نفرموده و لذا گويد :
و قيل انه مضى مسموما و لم تثبت بذلك عندي خبر فاشهد به « 1 » .
هامش
( 1 ) . ارشاد شيخ مفيد ( ره ) ، ص 351 ، ط تبريز ، 1308 ه . ق همين عبارت شيخ مفيد ( ره ) صريح است كه هر چه از تواريخ با سندش از مشايخ آن بزرگوار به وى نرسيده باشد و نزد وى ثابت نشود با آن استشهاد نمىكند و نسبت آن را به جمعى ديگر مىدهد ولى نزد ساير علماى شيعه ثابت شده كه امام تقى جواد ( ع ) مسموما از