بدون اين كه به تحقيق و بررسى كامل پردازد ولى از آنچه بيان و بررسى شد روشن مىشود كه آمدن اهل بيت ( ع ) به كربلا در روز اربعين اول هيچگونه استبعادى را دربرندارد و تمامى تقريباتى كه براى استبعاد ذكر كردهاند از بين مىرود .
و نيز از آنچه تحقيق كرديم روشن مىشود كه حرفهاى صاحب كتاب كامل بهايى كه مرحوم اعتماد السلطنه در كتابش حجة السعادة فى حجة الشهادة نقل كرده كه اسرا را در 16 ربيع الاول 61 به دمشق وارد كردهاند قول بسيار ضعيف است و در كتب معتبره تصريح كردهاند كه در اول ماه صفر وارد كردهاند و آن روز را بنى اميّه عيد قرار دادهاند چنانچه غالب نقليات در حجة السعادة از صفحه 56 تا 59 قابل اعتماد نيست .
صاحب كتاب جنات الخلود كه در سال 1128 ق تأليف شده گويد : بيستم صفر روز ورود اهل بيت ( ع ) است به كربلا .
گرچه اين جانب به متفردات آن كتاب اعتماد ندارم چنانچه در تعليقات خود بر انوار نعمانيه سيد محدث جزايرى ( ره ) نگارش داده و جهت آن را بيان كردهام . « 1 »
اما در نگارش تاريخ ورود اهل بيت ( ع ) در اربعين و روز بيستم صفر به كربلا متفرد در نقل نيست چنانچه مشهور هم آن است . و مرادش بيستم صفر سال 61 است چون اين موضوع ارتكازى در اذهان شده است و اگر غير از سال 61 بود بر آن تصريح مىكرد .
علامهء محقق اعظم شيخ بهايى ( ره ) در رسالهء توضيح المقاصد فرموده : « 2 »
التاسع عشر ( من شهر صفر ) فيه زيارة الاربعين لأبي عبد اللّه الحسين ( ع ) و هى مروية عن الصادق ( ع ) و وقتها عند ارتفاع النهار و فى هذا اليوم و هو يوم الاربعين من شهادته ( ع ) كان قدوم جابر بن عبد اللّه الانصارى رضى اللّه عنه لزيارته ( ع ) و اتفق فى ذلك اليوم ورود حرمه ( ع ) من الشام الى كربلا قاصدين المدينة على ساكنها السلام و التحية .
شيخ بهايى ( ره ) كه در اين كلمات شريفهاش كه نقل شد روز اربعين را روز نوزدهم صفر دانسته علت آن ، آن است كه ابتداى روز چهلم را از روز عاشورا حساب فرموده و ماه محرم 61 را سى روز تمام فرض كرده و لذا روز نوزدهم صفر روز اربعين مىشود ولى روز عاشورا
هامش
( 1 ) . جهت آن حرف مزخرفى است كه در حالات صديقهء طاهره ( س ) گفته و صفت غلطى را در كتابش نسبت به آن عصمت كبرى نگارش داده و كتاب خودش را به كلى از ارزش تاريخى انداخته است . ر . ك :
انوار نعمانيه ، ج 1 ، ص 379 ، ط تبريز .
( 2 ) . توضيح المقاصد ، ص 6 ، ط مصر .