حسد ده جزء است نه جزء آن در ميان علما است يك جزء در ساير مردم است و از آن يك جزء هم علما حظ وافر دارند - البته معلوم است كه اينها حالات علماى دنياست و علماى آخرت از آن گونه صفات برى هستند « 1 » - روز 14 قاصد به شام برود و آخرش را هم تعيين كرده كه آخر محرم به شام برسد و روز شانزدهم صفر وقت مراجعت خيال كرده كه برگردد - صحت اين حدس از كجا معلوم شده ، و براى تهيهء سفر ابن زياد هم وقت فرض نموده آن هم سه روز تعيين كرده تا آخر آنچه نگارش داده و از اين قبيل حدسيّات و تخمينات بىمدرك كه جز توهمات چيز بيشتر نيست ابدا اعتماد را نشايد زيرا تمامى آنها توهمات و پندارهاى خيالى است و فرضيّات بىمدرك مىباشد در كتب معتبره حركت اسرا را به شام روز ( 15 محرم ) از كوفه گفتهاند و ورود به دمشق را اول صفر نوشتهاند و شاهد اقوى هم كه بر آن فرضيّات ذكر كرده گفته :
و شاهد اقوى تعبير فقيد ابن نما
با كلمهء مرور است وى چنين گويد :
و لما مر عيال الحسين ( ع ) به كربلا وجدوا جابر بن عبد اللّه الانصارى و جماعة من بنى هاشم قدموا الزيارة فى وقت واحد « 2 » .
عبور كردن از جايى به جايى استعمال مىشود چنانچه در عبور امير المؤمنين ( ع ) در سفر صفين با كلمهء مرور تعبير كرده زيرا مقصد صفين بود به سرزمين كربلا گذشت - و در سفر عيال حسين ( ع ) مقصد شام بود كربلا يكى از منازل مىشد از اين جهت با كلمهء مرور تعبير شده - اين دليل آن حدسيّات است كه ذكر كرده بر فرض قبول كنيم كه مرور به آن معنى است كه ادّعا شده است آيا مرور به گذشتن اهل بيت در مراجعت از شام و گذشتن آنها از كربلا كه مقصدشان مدينه بود صدق نمىكند ؟ يعنى كربلا را منزل قرار داده بعد كوچ به طرف مدينه شود .
در اينجا قضا و داورى را به وجدان خوانندگان گرامى محول مىكنم . در تاريخ كربلا نظير آن عبارت را چنين ذكر كرده و در ضمن مطلبى گويد :
ثم و من سوق الاسارى و السبايا الى الكوفة فالى الشام ثم رجوعهم من الشام و مرور هم بكربلا فى طريقهم الى المدينة . . . الخ « 3 » .
و شاهد بىاساس بودن اين ادّعا - يعنى مرور اهل بيت در موقع رفتن به شام از كربلا شده
هامش
( 1 ) . ر . ك : تعليقات انوار نعمانيه ، ج 4 ، صص 322 - 324 ، ط تبريز .
( 2 ) . مثير الاحزان ، ص 59 .
( 3 ) . تاريخ كربلا ، مرحوم دكتر عبد الجواد كليد دار ، ص 66 ، ط 2 نجف .