نموده و دانسته كه جزء روايت عطيه است و به آن ضمّ فرموده و از قرائن معلوم مىشود خبر عطيه زيادات داشته و در بعض جاها با اختصار نقل شده و در جاهاى ديگر قدرى بطور كامل نقل نمودهاند و آن خبر تقطيع شده است . « 1 »
هامش
( 1 ) . تقطيع حديث عبارت از نقل بعضى از حديث و عدم نقل بعضى ديگر است كه تفصيل آن در علم درايه بيان شده و مصنفى كه در تصنيف خود حديثى را بر ابواب مختلفهء كتابش بر حسب مناسبت متفرق سازد و هر قطعهاى از آن را در باب مناسب به آن نقل نمايد از تقطيع است كه در مقام احتياج و استدلال و احتجاج به مناسبت عنوان آن باب به آن مراجعه شود اين عمل را از علماى شيعه و سنى در كتب خودشان اتخاذ كردهاند چنانچه شيخ محدث متبحر حر عاملى ( قدس سرّه ) در كتابش وسائل الشيعة كه يكى از جوامع بزرگ حديث اماميه است آن رويه را اتخاذ فرموده و نيز اگر محدثى مقدارى از حديثى را در كتابى و مقدار ديگرش را در كتاب ديگر خود نقل كند آن را تقطيع گويند و عمده عيبى كه از تقطيع ناشى مىشود عبارت از آن است كه در نقل قطعهاى از حديث را در بابى و قطعهاى ديگر آن را در باب ديگر مناسب به آن باب يا قطعهاى را در كتابى و قطعهاى ديگر را در كتاب ديگر نقل كند .
بعضى قرائن كه براى مطلب مستفاد از مجموع آن حديث است بعضا از بين مىرود و مشهور كه تقطيع را جائز مىدانند اشاره نمودن به تقطيع را لازم نمىدانند ولى باز از محدثين در بعضى موارد پس از نقل حديثى كه بقيه دارد با نگارش لفظ : « الحديث » يا « الخبر » اشاره مىكنند كه حديث بقيه دارد و نگفتهاند اگر اشاره به تقطيع نشود اغراء به جهل لازم مىآيد چنانچه توهم شده است چون از جهل به تقطيع خصوصا در احاديث تاريخى قبحى لازم نمىآيد تا مغرور كردن به آن قبيح باشد شيخ الاسلام شيخ حسين بن عبد الصمد الحارثى العاملى والد شيخنا البهائى قدس سرهما در كتاب درايه مىفرمايد : ص 141 « رواية بعض الحديث اذا كان تام المعنى الحق جوازه اذ كان ما تركه غير متعلق بما و راه بحيث لا يختل البيان و لا الدلالة بتركه و اما تقطيع المصنفين الحديث فى الابواب بحسب المواضع المناسبة فأولى بالجواز و قد استعملوه كثيرا و ما أظن له مانعا » انتهى ملخصا موضع الحاجة من كلامه و مختاره - پس اغراء به جهلى كه بعضى از قاصرين خيال كرده كه از تقطيع لازم مىآيد وجهى ندارد و ادعاى باطل است .
و در اينجا مناسب است به مطلبى كه به جهت واضح شدن حق اظهار مىشود اشاره گردد : در تقطيع حديث چنانچه گفته شد گاهى از قرائنى كه از ملاحظهء تمام حديث به دست مىآيد در تقطيع از بين مىرود و بدين مناسبت و به جهات ديگر در اين اواخر زمانها در عصر ما به دستور يكى از بزرگان و رؤساى مشهور چنان صلاح دانست كه كتابى در حديث جمع و تأليف شود كه جهات نقص تقطيع و غيره در آن نباشد و نقايص زيادى در آن جبران شود و لذا كتابى به نام جامع احاديث الشيعة تأليف گرديده و داراى مزاياى زيادى است كه حقا در خور بسيار تمجيد است ولى نبايد غفلت كرد كه در آن كتاب بايد به مصادر آن متوجه شد چون يكى از معايب آن آنست كه اخبار زيادى كه محدث نورى ( ره ) از مصادر ضعيفه مانند فقه الرضا ( ع ) و جامع الاخبار و تفسير منسوب به امام حسن عسكرى ( ع ) و امثال آنها جمع و تأليف كرده كه اغلب مصادر مستدرك از اين قبيل كتب است .
آن اخبار را در كتاب جامع احاديث الشيعة در رديف اخبار كتب اربعه كافى ، فقيه ، تهذيب و استبصار آوردهاند و