فجيعانه مثله كردهاند ازاينرو وقتى پيكر مثله شدهء حمزه را مشاهده كرد از بازگشت به سوى رسول الله و آگاه كردن او از وضعيت حمزه چندان دلخوش نبود . چون بازگشت حارث اندكى به طول انجاميد پيامبر دانست كه وضعيت حمزه وخيم است . ازاينرو به على فرمود : در پى عمويت برو . پيامبر در ابتداى كار على را نفرستاد تا مبادا چشمش به پيكر بىجان يا مجروح عمويش بيفتد و دستخوش احساسات شود و غم و اندوهش افزون شود .
اما چون حارث به نزد او بازنگشت ، هيچ چارهاى جز فرستادن على براى خود نديد . على نيز با ديدن جنازهء حمزه مايل نبود پيامبر را از آن وضع آگاه كند . با اين وصف پيامبر هيچ گريزى نداشت جز آنكه خود شخصا و با وجود آنهمه جراحت به جستوجوى پيكر حمزه بپردازد . پس از جستوجو ، پيامبر جسد حمزه را يافت كه شكمش از ناحيهء كبد پاره و بينى و گوشهايش بريده شده بود . اين عمل شنيع به دستور هند ، دختر عتبه ، صورت گرفت . پيامبر با همهء خويشتندارى و صبورى كه داشت بر حمزه گريست و چرا نگريد ؟ و چرا اندوهگين نشود ؟ كه حمزه شير خدا و شير رسول خدا بود . او در روزهاى سخت و دشوار پيامبر را يارى مىكرد . او در روز بدر ، كشندهء دلاوران كفار و پيشقراول سپاه پيامبر در جنگ احد بود . حمزه چون بازو و ياور پيامبر بود . هم او بود كه پيامبر در جنگ خندق دربارهء او گفت : خدايا ! در روز بدر عبيده را و در روز احد حمزه را از من گرفتى . اما على را برايم نگهدار . ( يا جملهاى ديگر بدين مضمون ) .
اين سه تن در واقع پايههاى استوار لشكر رسول خدا به شمار مىآمدند . از مرگ حمزه ، تأسفى عميق به پيامبر دست داد . تا آنجا كه فرمود : هيچ مصيبتى اينچنين به من نرسيده بود .
پيامبر از ديدن اين صحنه در خشم شد و اگر صفيه ، خواهر حمزه ، در آنجا حضور نداشت و يا نمىترسيد اين كار پس از وى معمول شود دستور مىداد جنازهء حمزه را به همان حال رها كنند تا طعمهء درندگان و پرندگان شود و خشم و اندوه پيامبر به اين وسيله ، فروننشيند و تا گرفتن انتقام خون حمزه از كشندگانش آرام نگيرد . آن حضرت سوگند ياد كرد كه در برابر جسد مثلهشدهء حمزه ، سى يا هفتاد تن از قريش را مثله كند . اما چون آيهء
« وَ إِنْ عاقَبْتُمْ فَعاقِبُوا بِمِثْلِ ما عُوقِبْتُمْ بِهِ وَ لَئِنْ صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌ لِلصَّابِرِينَ »
« 50 » نازل شد آن حضرت بردبارى و عفو پيشه كرد و مسلمانان را از مثله كردن اجساد كفار بازداشت . آن حضرت براى هر شهيدى كه نماز مىگزارد نمازى هم براى حمزه مىخواند . به طورى كه هفتاد مرتبه بر حمزه نماز خواند . چون صداى نوحه و گريه و زارى خانوادههاى انصار بر كشتگانشان بلند شد ،
هامش
( 50 ) . آيهء 126 سورهء نحل : اگر مجازات كنيد پس به مانند آنچه مجازات شدهايد مجازات كنيد و اگر صبر پيشه كنيد اين كار براى بردباران بهتر است . - م .