شريك وى در نبوت بود و اگر پس از موسى زنده مىبود حتما به جانشينى او درمىآمد . اما وى در زمان حيات موسى درگذشت . بنابراين طبق اين فرموده على به جز مشاركت در نبوت از منزلت هارون برخوردار بود و چون وى پس از پيغمبر زنده بود خليفه و جانشين وى مىشد و تنها از او صفت خاص نبوت منتفى مىشود .
اگر ايراد شود هارون در زمان حياتش و در غياب موسى خليفهء وى بر قومش بود . چنان كه خداوند در قرآن قول موسى را حكايت مىفرمايد :
« اخْلُفْنِي فِي قَوْمِي »
« 37 » پس على هم در زمان حيات پيامبر و در غياب وى جانشين رسول خدا در ميان خانوادهء او و در شهر مدينه بوده است . و از همينرو پيغمبر به او مىگويد : تو نسبت به من همچون هارونى نسبت به موسى يعنى همانطور كه موسى هارون را در زمان حياتش و در مدت غياب خودش بر قومش جانشين خود قرار داد من هم تو را در زمان حياتم و در مدت غيبتم بر خانوادهام جانشين مىكنم . پس اين عبارت چه ربطى به امامت و خلافت عامه دارد .
در پاسخ مىگوييم : تخصيص با اين استثنايى كه بر عموم منزلت دارد ، چنانكه قبلا نيز گذشت ، دلالت مىكند كه على نسبت به پيامبر از تمام صفاتى كه هارون نسبت به موسى داشته به جز صفت نبوت برخوردار است .
شيخ مفيد در اينباره در ارشاد گويد : اين سخن رسول خدا متضمن چند چيز است :
تصريح به امامت و پيشوايى على و معين كردن او به جانشينىاش فضيلتى را براى على اثبات كرد و هيچكس را در آن فضيلت با او سهيم نكرد . پيامبر با اين سخن آنچه را كه براى هارون بود براى او ثابت كرد . جز آنكه آنچه عرف مردم مخصوص هارون دانند . زيرا وى برادر ( تنى ) موسى بود . آيا ملاحظه نمىكنيد كه پيامبر تمام منازلى را كه هارون نسبت به موسى داشت براى على قرار داد جز آنچه در خود سخن بدان تصريح كرده ( مانند نبوت ) و يا عقلا ، على فاقد آن است ( مانند برادر بودن او با پيغمبر ) و هركه در مفاهيم قرآنى ژرف بنگرد و اخبار را بررسى كند كه هارون برادر موسى از يك پدر و يك مادر ، و شريك در كار موسى و وزير او در پيامبرى و مبلغ رسالتهاى پروردگارش بوده است ، پى مىبرد كه خداوند سبحان با هارون كار موسى را استوار كرد و نيز خواهد دانست كه هارون جانشين موسى در ميان قومش بود . منصب امامت و پيشوايى بر ايشان و وجوب پيروى كردن از او مانند پيروى از خود موسى بود . و دانسته مىشود كه هارون محبوبترين و برترين مردمان در نظر موسى بود .
خداوند از زبان موسى حكايت مىكند كه گفت :
« رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي وَ يَسِّرْ لِي أَمْرِي وَ
هامش
( 37 ) . آيهء 142 سورهء اعراف . - م .