و لقد عجبت لهالك و نجاته * موجودة و لقد عجبت لمن نجا « 63 »
در مناقب به نقل از تفسير ثعلبى آمده است كه اصمعى اين اشعار را از امام صادق ( ع ) روايت كرد :
اثامن بالنفس النفيسة ربّها * فليس لها فى الخلق كلهم ثمن « 64 » بها يشترى الجنات ان انا بعتها * بشىء سواها ان ذلكم غبن « 65 » اذا ذهبت نفسى به دنيا اصبتها * فقد ذهبت نفسى و قد ذهب ثمن « 66 »
در مناقب ابن شهرآشوب آمده است كه سفيان ثورى اين اشعار را از قول امام صادق ( ع ) نقل كرد :
لا اليسر يطرؤنا يوما فيبطرنا * و لا لازمة دهر نظهر الجزعا « 67 » ان سرنا الدهر لم نبهج لصحته * او ساءنا الدهر لم نظهر له الهلعا « 68 » مثل النجوم على مضمار اولنا * اذا تغيب نجم آخر طلعا « 69 »
ابن شهر آشوب گويد ، اين اشعار را نيز از امام صادق ( ع ) روايت كردهاند :
اعمل على مهل فإنك ميت * و اختر لنفسك أيها الانسان « 70 » فكأن ما قد كان لم يك اذ مضى * و كأنما هو كائن قد كان « 71 »
ابن شهر آشوب مىنويسد : اين اشعار نيز از امام صادق ( ع ) روايت شده است :
فى الاصل كنّا نجوما يستضاء بنا * و للبرية نحن اليوم برهان « 72 » نحن البحور التى فيها لغائصكم * در ثمين و ياقوت و مرجان « 73 »
هامش
( 63 ) من از كسى كه هلاك شد در حالى كه نجاتش فراهم بود ، به شگفت آمدم و نيز از كسى كه نجات يافت در شگفت شدم .
( 64 ) با اين نفس گرانبها ، پروردگارش را قيمت كردم پس براى اين نفس در تمام پديدهها بهايى نيست .
( 65 ) بدين نفس بهشتها خريدارى شود اگر من آن را به غير از بهشت بفروشم به درستى كه اين كار فريبخوردگى و بىانصافى است .
( 66 ) چون نفسم به دنيا رود ، آن را بگيرم كه در اين حال نفسم و نيز بهاى آن از ميان رفته است .
( 67 ) گشايش يكباره ما را در بر نمىگيرد تا خوشحالمان سازد و نه آن لازمهء روزگار است تا ناله فرياد و كنيم .
( 68 ) اگر گردش چرخ ما را شاد كند به خاطر گردش آن بر وفق مراد خوشحال نمىشويم ، يا اگر خاطر ما را آشفته و بد سازد به خاطر او بىتاب و بىقرار نمىشويم .
( 69 ) مثل ستارگاناند كه بر مضمار نخست ما سر مىزنند كه چون ستارهاى پنهان شود ستارهاى ديگر سر بر زند .
( 70 ) به آرامى كار كن كه تو مىميرى و اى انسان براى خود ( يكى از اين دو امر را ) انتخاب كن .
( 71 ) فرض كن آنچه بود ، پس از آن كه رفت ، نبوده است و فرض كن آنچه هست همان است كه بود .
( 72 ) در بنيان ، ما ستارگانى بوديم كه از ما نور مىطلبيدند و امروز براى خلايق برهانيم .
( 73 ) ما درياها هستيم كه در آنها براى غواص شما درّ گرانبها و ياقوت و مرجان است .