خوارج پس از جنگ نهروان
ابن اثير مىنويسد : چون على ( ع ) از كار نهروانيان آسوده شد ، اشرس بن عوف شيبانى به همراه دويست تن در دسكره سر به شورش برداشت و پس از آن به شهر انبار رفت . على ( ع ) ، ابرش بن حسان را به فرماندهى سيصد تن برگماشت و او را به رويارويى اشرس فرستاد . در اين درگيرى اشرس در ربيع الآخر سال 38 ه كشته شد .
پس از اين ، هلال بن علفه از تيم الرباب به همراه برادرش مجاله شورش كرد . پس به ما سبذان در آمد . على ( ع ) به معقل بن قيس رياحى مأموريت داد تا به مقابلهء او برود . قيس او و اصحابش را كه بيش از دويست تن بودند ، كشت . اين جنگ در جمادى الاولى سال 38 ه به وقوع پيوست .
سپس اشهب يا اشعث بن بشر از بجيله با صد و هشتاد تن بر على ( ع ) خروج كرد . وى به نبرد گاهى آمد كه هلال و يارانش در آنجا به هلاكت رسيده بودند . اشهب بر آن كشتگان نماز گزارد و هر كدام از آنها را كه توانست دفن كرد . على ( ع ) براى مقابله با او ، جارية بن قدامه سعدى را بنابر روايتى و حجر بن عدى را بنابر روايت ديگر ، گسيل كرد . آنان در جايى موسوم به جرجرايا از ديار جوخى با هم نبرد كردند . اشهب و يارانش در جمادى الآخر سال 38 ه از پاى درآمدند .
سپس سعيد بن قفل تميمى از تيم الله بن ثعلبه در ماه رجب در شهر بندنيجين خروج كرد .
با او دويست تن نيز همراه بودند . او به شهر در زنجان ، يكى از شهرهاى مداين به فاصلهء دو فرسخ ، درآمد . پس سعد بن مسعود به سوى آنان روانه شد و آنان را در ماه رجب سال 38 ه از پاى درآورد .
آنگاه ابو مريم سعدى تميمى خروج كرد و به ديار شهر زور درآمد . بيشتر همراهان او از بندگان بودند و از عرب جز شش تن كه يكى هم خود او بود ، كسى ديگرى در ركابش شركت نداشت . با وى دويست تن يا بنابر قولى ديگر چهار صد تن همراه بودند . آنان در پنج فرسخى كوفه منزل گرفتند .
على ( ع ) پيكى به نزد ايشان فرستاد و آنان را به بيعت با خود و دخول در كوفه فرا خواند اما وى امتناع كرد و گفت : ميان ما جز جنگ نباشد . پس على ( ع ) هم ، شريح بن هانى را به همراه هفتصد تن به سوى او فرستاد . خوارج به شريح و يارانش حمله بردند و ياران وى عقب نشستند و شريح با دويست تن بر جاى ماند . او به قريهاى مسكن گرفت . برخى از يارانش به سوى شريح بازگشتند و باقى به كوفه رفتند . على ( ع ) شخصا بيرون آمد و جارية بن قدامه سعدى را پيش از خود فرستاد . جاريه آنان را به اطاعت از على ( ع ) فرا خواند و از جنگ برحذرشان داشت اما آنان درخواست وى را پاسخ نگفتند . على ( ع ) نيز به ايشان