دشمن چيره شديم ما را از ستم بازدار و بر حق استوارمان كن و اگر ايشان را بر ما چيرگى دادى ، شهادت را نصيب ما كن و ساير يارانم را از فتنه نجات بخش . در آن روز ، عبد الله بن بديل بن ورقاء خزاعى فرماندهى جناح راست و عبد الله بن عباس به يارى قراى عراق با سه گروه همراه با عمار و قيس بن سعد و عبد الله بن بديل فرماندهى جناح چپ سپاه او را بر عهده داشتند . مردم با رايات خود حاضر بودند . و على خود به همراه اهل مدينه و كوفه در قلب سپاه جاى گرفته بود . بيشترين كسانى كه از مدينه آن حضرت را همراهى مىكردند ، انصار بودند . از قبيلهء خزاعه نيز تعداد قابل توجهى در ركاب آن حضرت ، حضور داشتند .
همچنين از كنانه عدهاى آن حضرت را همراهى مىكردند .
على ( ع ) به همراه سپاهيان خود به طرف شاميان حمله برد . معاويه خيمهاى بزرگ برپا كرد و كرباسهايى بر آن آويخت و خود زير آن نشست . عبد الله بن بديل كه در ميمنهء سپاه على بود ، به سوى حبيب بن مسلمه تاخت و او را از جناح چپ مىراند تا آنجا كه حبيب ، مجبور شد به هنگام ظهر تا خيمهء معاويه عقبنشينى كند .
تشويق على ( ع ) و سفارشهاى او به سپاهيانش
على ( ع ) ياران خود را به جنگ تشويق و به آنان سفارشهاى بسيار مهمى مىكرد . آن حضرت فرمود : خداوند شما را به تجارتى راهنما شده كه از عذابتان رهايى بخشد . آن تجارت ايمان به خداوند و رسول او و جهاد در راه اوست و پاداش آن را آمرزش گناهانتان قرار مىدهد .
خانههايى پاكيزه در بهشت براى شما مىسازد و خشنودى خداوند ، بزرگتر از تمام اينهاست . او شما را از آنچه دوست مىدارد مطلع كرده و فرموده است :
إِن اللَّه يُحِب الَّذِين يُقاتِلُون فِي سَبِيلِه صَفًّا كَأَنَّهُم بُنْيان مَرْصُوص
« 38 » . پس صفوف خود را چون بنايى از سرب ، بياراييد . زره داران را مقدم و بىزرهان را مؤخر داريد . دندانها را به روى هم بفشاريد كه شمشيرها را از ضربه رساندن به مغزها دور مىكند . صداها را خاموش كنيد ( داد و فرياد مكنيد ) كه اين كار سستى را دور مىكند و به وقار و سنگينى نزديكتر است . در نزديكى نيزهها پيچ و تاب خوريد پرچمها را كج مكنيد و آن را از دست مدهيد و آنها را تنها به دست دليرمردان غيور خوب بسپاريد . سپس سخنى گفت كه آنان را از اينكه هماوردش را به ديگرى بسپارد نهى مىكرد . بلكه آن حضرت فرمود : هر كس بايد از پس هماوردش برآيد . به خدا قسم اگر از شمشير دنياى فانى بگريزيد هرگز از دم شمشير آخرت نتوانيد گريخت .
هامش
( 38 ) آيهء 4 سورهء صف : همانا خداوند دوست دارد كسانى را كه در راهش پيكار مىكنند و گويى همچون بنيانى استوار ساخته شدهاند .