زيبا با صناعت فلسفه براى ما حاصل مىشود ، ضرورتا لازم مىآيد كه اين فلسفه باشد كه به وسيلهاش ، ما به سعادت مىرسيم و اين آن چيزى است كه براى ما با نيكويى تميز ، حاصل مىشود و مىگويم :
اكنون كه فلسفه با نيكويى تميز ، حاصل مىشود و نيكويى تميز با قدرت ذهنى بر درك درست به دست مىآيد ، قوت ذهن است كه قبل از تمام اين امور بايد براى ما حاصل مىشود و قوّت ذهن وقتى براى ما حاصل مىشود كه نيرويى داشته باشيم كه به وسيلهء آن بر حق وقوف يابيم و به يقين بدانيم كه آن حق است و به آن معتقد شويم و به وسيلهء همان ، نيروى باطل را بشناسيم و در مورد باطل بودن آن يقين كنيم و از آن اجتناب نماييم و باطلى را كه شبيه به حق است بشناسيم و در آن به اشتباه نيفتيم و آنچه را در ذات خود حق است ، اگرچه شبيه باطل باشد تشخيص دهيم و در مورد آن خطا نكنيم و فريب نخوريم . آن صناعتى كه به وسيلهء آن ، به اين نيرو دست مىيابيم ، صناعت منطق است و اين صناعت است كه به مدد آن بر اعتقاد خود واقف مىشويم يعنى مىدانيم كه چه چيز حق است و اعتقاد باطل را مىشناسيم ؛ يعنى مىفهميم كه باطل چيست و به همين صناعت است كه بر امورى كه انسان به وسيلهء آنها به حق مىرسد و امورى كه انسان به واسطهء آنها از حق كناره مىگيرد آگاه مىشويم ، با همين صناعت است كه انسان امورى را كه به واسطهء آنها در مورد حق شك مىكند كه اى بسا باطل باشد ، و امورى كه باطل را به صورت حق جلوهگر مىسازد و ذهن انسان را از جهتى كه حس نمىكند به باطل مىاندازد ، مىشناسد و با اين صناعت است كه به روش از بين بردن
تحصيل السعادة والتنبيه على سبيل السعادة ( سعادت از نگاه فارابى ) ( فارسى ) — صفحة 113
مساهمون: أبو نصر الفارابي
ص١١٣