همچنين از سعيد بن جبير در مورد اين آيه سؤال شد :
الَّذِينَ يَبْخَلُونَ وَ يَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَ يَكْتُمُونَ ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ . . .
، آنان كه بخل مىورزند و مردم را نيز به بخل دستور مىدهند و بخشش خدا و رسولش را كه به آنان عطا فرموده است كتمان مىكنند . . . ( نساء : 37 ) ، وى گفت : « آنان يهوديان بودند كه ثروتى را كه خداوند به آنان داد دريغ كردند و علم و كتابى را كه بر ايشان نازل فرموده بود ، كتمان نمودند . » « 1 » و نيز از ابو سعيد خدرى روايت شده است :
« هر كس علمى بداند كه براى مردم سود مادى و معنوى دارد و آن را كتمان نمايد ، خداوند او را به آتش لجام خواهد زد . » « 2 » رواياتى كه در آنها رسول گرامى اسلام صلّى اللّه عليه و آله و سلّم به صراحت دستور داده است كه مردم روايات را براى يكديگر نقل كنند ، در حد تواتر است . بخارى از آن حضرت روايت كرده است كه پيامبر به خداوند عرض كرد : « خداوندا تو شاهد باش ( كه من براى مردم بيان كردم ) ! حاضران بايد به غايبان برسانند ! بسيارند كسانى كه روايت را از ديگران مىشنوند . در حالى كه خودشان از روايت كننده آگاهتر و دانشمندترند . » « 3 » مانند اين تعبير پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه فرمود : « حاضران به غايبان برسانند » در روايات بسيارى آمده است كه محدثانى همچون مسلم بن حجاج ، ابن ماجه ، ترمذى ، حاكم نيشابورى ، بيهقى و احمد حنبل در كتب خود ذكر كردهاند و اين تعبير و مانند آن ، گوياى وجوب تبليغ دين است . عبادة بن صامت از آن حضرت چنين نقل مىكند : « من براى شما حديث مىگويم و شما بايد آن را به غايبان برسانيد » ، سپس دستها را به سوى آسمان بلند كرد و عرض كرد : « خدايا تو شاهد باش ! اى مردم ! حاضران به غايبان برسانند ! » سپس راوى گفت : « نزديك بيا تا همانطور كه رسول خدا براى ما فرمود ، ما
هامش
( 1 ) . الدرّ المنثور ، ج 2 ، ص 162 .
( 2 ) . سنن ابن ماجه ، ج 1 ، ص 97 .
( 3 ) . صحيح بخارى ، ج 2 ، ص 191 .