البته اين ادعا كه اصحاب رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم همگى معصوم و به دور از هر گونه خطا و اشتباهى هستند ، مطلبى است كه جاى بحث و تأمل بسيار دارد .
چگونه چنين چيزى ممكن است ، حال آنكه بيان شد خود خليفه اول ، دليل سوزاندن احاديث را احتمال اشتباه از سوى ناقلان حديث مىداند ! لازمه اين سخن ابو بكر آن است كه يا راويان حديث در نقل اشتباه كرده باشند و يا خود ابو بكر در قضاوت خويش نسبت به راويان اشتباه كرده باشد و در هر حال ، اشتباه در ميان اصحاب رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم اثبات مىشود . همچنين اگر ما به سيره شيخين ، خصوصا خليفه ثانى مراجعه نماييم و رفتار او را هنگام پاسخ به سؤالات ، قضاوتها و سركشيهاى او به امور رعيت مشاهده نماييم ، موارد بسيار زيادى را خواهيم يافت كه خود وى به جهل خويش و نادرستى رفتارش اقرار نموده است ، تا جايى كه اين جمله بارها از وى شنيده شده است كه « لو لا على لهلك عمر ، اگر على نبود ، عمر هلاك مىشد » و چگونه ممكن است بگوييم همه اصحاب مصون از خطا بودند ، حال آنكه بين آنان در امور مهم ، از جمله مسأله خلافت اختلاف نظر وجود داشت ! مگر سلمان و ابو ذر و مقداد و عمّار كه در جريان سقيفه مخالفت مىكردند از اصحاب نبودند و مگر ابن مسعود كه از قاريان قرآن بود و ابو ذر كه راستگوترين افراد بود و هر دو مطرود خليفه سوم بودند صحابى نبودند ! همچنين بايد گفت : محمّد بن حبّان و نيز ساير علماى سنّى كه به استناد حديثى اصحاب رسول خدا را مصون از اشتباه مىدانند ، آيا خود از اصحاب بودهاند و يا اين حديث را بدون واسطه از اصحاب شنيدهاند يا آنكه آن را در كتب معتبر خود ، يعنى صحاح ستّه مشاهده نمودهاند ؟ قطعا فرض دوّم صحيح است و به يقين با توجّه به دورى زمانى ، بعضى از راويان ، غير از اصحاب بودهاند . بنابراين احتمال خطا در خود همين افراد وجود دارد و قابل اعتماد نمىباشد .
تدوين القرآن ( تدوين قرآن ) ( فارسى ) — صفحة 47
مساهمون: الشيخ علي الكوراني العاملي
ص٤٧