چگونگى تدوين قرآن عثمانى و واكنشها
اكثر روايات ، اعضاى هيأت تشكيل شده به وسيله عثمان را چهار نفر معرفى كردهاند كه عبارتاند از :
1 . زيد بن ثابت كه نويسنده بود و در زمان خليفه دوم نيز همين سمت را داشت ، 2 . سعيد بن عاص كه املاء كننده قرآن بود ، 3 . عبد اللّه بن زبير ، 4 . عبد الرحمن بن حرث بن هشام كه اين دو نيز عضو جلسه بودند . عثمان به آنان دستور داد قرآن را از روى نسخههاى متفرّق جمع آورى كنند و در موارد اختلافى ، لغت قريش را مقدم بدارند ، زيرا قرآن بر لغت اين قبيله نازل شده است . « 1 » اما روايات گوياى اين است كه اعضاى جلسه بيش از اين عده بودند و از افرادى چون ابىّ بن كعب ، كثير بن افلح ، نافع بن طريف ، عبد اللّه بن وليد خزاعى ، عبد الرحمن بن ابى لبابه و عبد اللّه بن فطيمه نيز براى شركت در آن دعوت شده بود . « 2 » ظاهرا منظور از ابى بن كعب در روايات فوق ، فرزند او محمد بن ابى كعب است ، زيرا ابىّ در زمان عمر از دنيا رفت ، بنا بر اين اشكالاتى كه امثال مستشرقين وارد كردهاند و به استناد همين امر خواستهاند صحت قرآن را زير سؤال ببرند بى مورد است . محمد كسى بود كه نسخه پدرش را در اختيار داشت و آن را به عثمان سپرده بود و با هيأت نيز همكارى مىكرد .
گر چه در اين هيأت ، سعيد بن عاص املاء كننده و زيد بن ثابت نويسنده بود ، اما گاه نظر سعيد در شكل كتابت مقدم مىشد ، زيرا ظاهرا وظيفه املا كننده ، بيان نحوه نگارش نيز بود ، از اين رو در نوشتن كلمه « تابوت » ، نظر زيد بن ثابت كه آن را به شكل « تابوة » مىنوشت ، قبول نشد و خليفه به او
هامش
( 1 ) . صحيح بخارى ، ج 4 ، ص 156 و ج 6 ، ص 97 و كنز العمال ، ج 2 ، ص 585
( 2 ) . تاريخ مدينه ، ج 3 ، ص 993 و 997 و تهذيب الكمال ، ج 2 ، ص 272 و كنز العمال ، ج 2 ، ص 587