شخصيت معروف آن زمان ، عبد اللّه بن مسعود بود كه مىپنداشت قرآن تدوين شده ، نسخهاى از قرآن خليفه دوم است كه « زيد بن ثابت » آن را نوشته بود . همانطور كه در بررسى آينده خواهد آمد ، مرجع قرآن رسمى ، نسخه على عليه السلام بود ، ولى چون حكومت نمىخواست اين امر مهم به نام آن حضرت ثبت شود و به يقين هيچ يك از آل مروان و بنى اميه اين را نمىخواستند ، حكومت آن را زمانى با نسخه حفصه مربوط كرد و زمانى اعلام نمود از روى نسخهاى كه خود رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم آن را املا كرده بودند نوشته شده است . اما عبد اللّه بن مسعود نيز ممكن است به دليل اعلام نظر اول چنين پنداشته بود و ممكن است براى توجيه مخالفت خود ، قرآن رسمى را با قرآن زيد بن ثابت كه نزد حفصه موجود بود مربوط مىكرد تا حكومت را وادار به تجديد نظر در خواست خود نمايد . به هر حال قرآن او نيز مانند ساير قرآنها باقى نماند و از ميان رفت . يكى ديگر از اين ناراضيان ، ابو موسى اشعرى بود . او نيز در خواست مىكرد اگر در نسخه عثمانى اضافاتى وجود دارد ، در نسخه او ثبت شود ، ولى از حذف زوايد نسخه او خوددارى گردد كه اين خواسته نيز مورد پذيرش قرار نگرفت و با اصرار فراوان و پا فشارى بسيار زياد حذيفه ، سر انجام او نيز تسليم شد . « 1 »
مسأله ديگر اين است كه بدانيم نسخه قرآن عثمانى از روى چه نسخهاى نوشته شده است . از احتمالاتى كه مطرح شده است اين است كه از روى قرآن حفصه ، دختر عمر بن خطاب نوشته شده باشد ، همانطور كه بيشتر روايات سنّيها مدعى اين امر هستند و نيز ممكن از روى نسخه عايشه ، دختر ابو بكر تدوين شده باشد . به اعتقاد ما هيچ يك از اين دو احتمال صحيح نيست . يكى از دلايلى كه اين ادعا را تأييد مىكند ، آن است كه مسأله جمع آورى قرآنها
هامش
( 1 ) . تاريخ مدينه ، ج 3 ، ص 998 و 1005 و سنن ترمذى ، ج 4 ، ص 348