او مشغول قرائت نماز بود و سپس به ركوع و سجده رفت . پيامبر فرمود : « بخواه تا بگيرى ! بخواه تا بگيرى ! » از آنجا گذشتيم . حضرت فرمودند : « هر كس مىخواهد قرآن را با نشاط و طراوت بخواند ، مانند ابن ام عبد ( عبد اللّه بن مسعود ) بخواند » . شبانه به در خانه او رفتم تا بشارت اين فرمايش و رسول خدا را به او بدهم ، اما او گفت : « قبل از تو ابو بكر مژده آن را داد » . گفتم : « هيچ كار خيرى نبود كه ابو بكر بر من سبقت نگيرد ! » « 1 » خليفه عبد اللّه بن مسعود را به خزانه دارى كوفه منصوب كرد و خطاب به مردم چنين نوشت : « شما در ميان عرب ، مانند سر و جمجمه در بدن هستيد و من نيز عبد اللّه بن مسعود را براى شما انتخاب كردم و او را بر خود مقدم نمودم . » « 2 » با اين حال نسخهها و قرآن او را نپذيرفت و زمانى كه شنيد او آيات قرآن را به لغت هذيل مىخواند ، نه قريش ، او را تخطئه و محكوم كرد . بايد گفت : اگر نزول قرآن بر هفت حرف ، به معناى نزول آن بر هفت لهجه است و مىتوان آيات را با هر لهجهاى خواند ، پس چرا خليفه با او بد رفتارى كرد ؟
البته اصل رواياتى كه در مدح ابن مسعود از طريق سنّيها وارد شده است براى ما مشكوك است و معلوم نيست كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرموده باشند : « قرآن را از ابن مسعود بياموزيد و مانند او بخوانيد . » ، بلكه ما عكس آن را اعتقاد داريم ، ولى سنّيها اين روايات را نقل مىكنند و در عين حال خليفه دوم به اين روايات عمل نكرده است .
تدوين قرآن در زمان عثمان بن عفّان
يكى از اقدامات عثمان ، خليفه سوم ، اين بود كه تمام نسخههاى موجود قرآن در سراسر ممالك اسلامى را جمع آورى كرد و از بين برد و نسخه واحدى را
هامش
( 1 ) . مسند احمد ، ج 1 ، ص 38 و 454 و ج 4 ، ص 278 و سنن ابن ماجه ، ج 1 ، ص 49 و مستدرك حاكم ، ج 2 ، ص 227 و ج 3 ، ص 317 و سنن بيهقى ، ج 1 ، ص 452 و ج 2 ، ص 153 و مجمع الزوائد ، ج 9 ، ص 287 و كنز العمال ، ج 2 ، ص 51 و ج 11 ، ص 710 و ج 13 ، ص 460
( 2 ) . كنز العمال ، ج 13 ، ص 661