كاتبان وحى ، زيد مأمور اين كار شد ، با آنكه عبد اللّه بن مسعود ، ابى بن كعب و سالم و معاذ بن جبل نيز افراد با شخصيتى بودند كه بر طبق رواياتى كه پيش از اين نقل كرديم ، رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ، آنان را به سمت معلمى قرآن منصوب كرده بودند و از نظر سن و تجربه نيز از زيد بالاتر بودند ؟ بايد دانست كه بر طبق روايات سنّيها ، گروهى در زمان ابو بكر اقدام به جمع آورى قرآن كردند كه در آن ميان ، ابى بن كعب قرآن را به آنان املا مىكرد و آنان مىنوشتند . « 1 » اين روايت گوياى خبرگى ابّى در امر قرائت بود . پس چرا به او اعتماد نشد ؟ و نيز اين سؤال بسيار مهم و اساسى نيز بى پاسخ مانده است كه ابو بكر و عمر چرا قرآن را جمع كردند ؟ آيا جز آنكه در دسترس عموم قرار گيرد ؟ اگر چنين است ، پس چرا آن را سالها نزد خود و سپس نزد حفصه نگه داشتند و امت را از كتاب خدا محروم كردند ؟ آيا اين مخفى كردن نقض غرض نبود ؟ آنان مشكل خود ساختهاى تحت عنوان « فقدان مجموعهاى مدوّن از كتاب الهى » را طرح كردند و به حل مسأله اقدام نمودند ، اما حلّ آن را در اختيار عموم قرار ندادند و مردم را در حيرانى و سرگردانى رها كردند . عمر مىتوانست قرآن را به طور موقّت نزد دخترش به امانت بگذارد و از او بخواهد كه پس از تشكيل شوراى خلافت قرآن را به خليفه منتخب بدهد تا او منتشر نمايد . اما چرا اين كار را نكرد ؟
نكته ديگر اين است كه بر طبق روايات ، زيد هر آيهاى را كه ادعا مىشد از قرآن است و دو شاهد نيز بر آن اقامه مىشد ، ثبت مىكرد . هشام بن عروه گويد : « هنگامى كه جنگ در شهرها شعلهور گرديد ، ابو بكر ترسيد قرآن از بين برود ، از اين رو به عمر بن خطاب و زيد بن ثابت دستور داد كنار درب مسجد بنشينند و هر كس دو شاهد براى آيهاى از قرآن آورد ، آن را بنويسند . » « 2 » اساسا آيا براى اينكه جملهاى از قرآن مىباشد ، دو شاهد كافى است ؟ چگونه دو
هامش
( 1 ) . مسند احمد ، ج 5 ، ص 134
( 2 ) . كنز العمال ، ج 2 ، ص 573