مورد چهار نفر مذكور عمل كردند ؟ نه : زيرا مىبايستى بلافاصله پس از رحلت آن حضرت ، قرآن آنان را قبول و ترويج كنند . آنان چنين نكردند تا اين خلأ كتاب خدا جامعه را فرا گرفت و خواسته يا نا خواسته زمينه حذف قرآن فراهم شد ، همان گونه كه در مورد سنت عمل كردند ، اما لطف الهى موجب شد تا وحى حفظ شود و به همان شكل اوليه باقى بماند و در دسترس همه عصرها و نسلها قرار گيرد . گفتنى است كه عده زيادى مايل به جمع آورى قرآن بودند ، اما عمر هيچ يك را نپذيرفت و همه را با بهانه عدم فصاحت و داشتن لهجه رد كرد « 1 » و به صراحت مىگفت : « هيچ كس جز جوانان قريش و ثقيف حق املاء قرآن را ندارد . » « 2 » بدين ترتيب ، قرآن ابى بن كعب و معاذ بن جبل كه از انصار بودند از گردونه قبول خارج شد و نسخه ابن مسعود نيز به دليل اينكه از قبيله هذيل بود ، نه قبيله قريش يا ثقيف پذيرفته نشد و قرآن سالم نيز رد شد تا آنكه در اواخر حكومت ابو بكر در جنگ يمامه به قتل رسيد . قرآن سالم در حالى مورد پذيرش قرار نگرفت كه عمر قبل از فوت خويش گفته بود : « اگر سالم زنده بود ، او را خليفه مىكردم . » « 3 » با اين حال ، آيا مىتوان عذرى را پذيرفت ؟
تدوين قرآن در زمان ابو بكر و عمر بن خطاب
عدم پذيرش قرآن على عليه السلام توسط خلفا ، اقتضا مىكرد كه حكومت ، خود دست به كار تدوين كتاب الهى شود . تدوين قرآن ، هم در زمان ابو بكر و عمر انجام گرفت و هم در زمان عثمان . اما آنچه در زمان ابو بكر و عمر تدوين شد ، قرآنى
هامش
( 1 ) . تاريخ مدينه ، ج 2 ، ص 705 ابن ابى شيبه ، و المصنف ، ج 7 ، ص 151 و كنز العمال ، ج 2 ، ص 578 .
( 2 ) . كنز العمال ، ج 2 ، ص 578 و تاريخ مدينه ، ج 2 ، ص 705
( 3 ) . تاريخ مدينه ، ج 3 ، ص 881 و 922 .