تمسخر مدعى بودند كسى كه مال و اموالى ندارد ، نمىتواند پيامبر خدا باشد .
پروردگار نيز در پاسخ ، بيان مىنمايد كه اين پيامبر ، داراى برهانى از جانب پروردگار است و شاهدى نيز به همراه دارد . تفاسير و كتب روايى شيعه پر از رواياتى است كه اين شاهد را على بن ابى طالب عليه السلام معرفى مىنمايد . به عنوان نمونه ، احمد بن عمر الحلال ، از امام رضا عليه السلام درباره آيه فوق مىپرسد و حضرت مىفرمايند : « امير المؤمنين ، على عليه السلام شاهد بر رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بوده و رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نيز صاحب بينه و برهان از طرف پروردگارش است . » « 1 » در برخى از روايات سنّيها نيز آمده است كه اين شخص ، على عليه السلام است ، مانند روايتى كه از على عليه السلام در اين مورد نقل شده است : « رسول خدا ، صاحب بينه و شاهد نيز من هستم . » « 2 » و برخى از روايات نيز آن شاهد را زبان رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم يا جبرئيل مىدانند . « 3 » . بايد گفت جبرئيل چگونه مىتواند شاهد باشد ، در حالى كه كلمه « يتلوه » به معناى آن است كه شاهد ، پس از رسول خدا مىآيد ؟ زبان نيز به همين دليل نمىتواند شاهد باشد ، زيرا اصلا معنا ندارد كه بگوييم : زبان كسى پس از او و پس از آنكه وى از دنيا رفت ، شاهد او است . براى فرار از اين مشكل ، برخى از مفسران سنى ، كلمه « يتلوه » را به معناى « مىخواند » گرفتهاند و ضمير را به بينه بر گرداندهاند ، با اين ادعا كه مراد از بينه ، قرآن است و ضمير نيز به اين اعتبار مذكر آمده است . اما اينها نيز براى فرار از مشكل است . راغب اصفهانى گويد :
« يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ
، يعنى اقتدا به او كرده ، به دستوراتش عمل مىكند و به عبارت ديگر پس از او مىآيد و مانند آن حضرت عمل كرده ، دستورات و شرع او را پياده خواهد كرد . » « 4 » همچنين بايد توجه داشت كه شاهد ، بايد از پيامبر باشد ، زيرا كلمه « منه » چنين اقتضا مىكند ، در حالى كه
هامش
( 1 ) . نور الثقلين ، ج 2 ، ص 344 ، به نقل از اصول كافى
( 2 ) . الدرّ المنثور ، ج 3 ، ص 324
( 3 ) . همان
( 4 ) . مفردات غريب القرآن ، ص 75