سر زبانها بيفتد و از روايات مربوط به ايشان آگاهى داشتند ، تصميم گرفتند قرائت را عوض كنند ، از اين رو عمر بن خطاب ، آيه فوق را به جاى
« وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتابِ
، كسى كه علم كتاب نزد اوست » ، به صورت « و من عنده علم الكتاب ، و علم كتاب از جانب خداوند است » مىخواند و براى قرائت خويش ، به خود رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم استناد مىنمود و مىگفت : « رسول خدا آيه را چنين مىخواند : و من عنده علم الكتاب . » « 1 » طبرى ، مفسر بزرگ ، در ذيل آيه شريفه كلامى دارد كه خلاصه آن چنين است : « قرائت من عنده ، قرائت گروهى از متقدّمين بوده است كه مدتى بعد از عمر جريان داشت و سپس از بين رفت . » سپس رواياتى منسوب به مجاهد ، حسن بصرى ، شعبه ، قتاده ، هارون ، ضحاك بن مزاحم و . . . را نقل مىكند كه چون همه آنها از دشمنان على بن ابى طالب عليه السلام هستند ، قابل اعتنا نيست و پس از آن مىگويد : « قرائت ، من عنده بهتر است و اجماع مسلمين هم بر همين قرائت است . » « 2 »
يكى ديگر از دلايل محكمى كه گوياى درستى روايات شيعه است و مىرساند على عليه السلام مصداق آيه شريفه هستند ، رواياتى است كه در تفسير اين آيه نازل شده است :
أَ فَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ وَ مِنْ قَبْلِهِ كِتابُ مُوسى إِماماً وَ رَحْمَةً . . .
، آيا كسى كه بينه و دليل محكمى از جانب پروردگارش دارد و شاهدى نيز در كنار او مىباشد و پيش از اين نيز كتاب موسى كه پيشوا و رحمت بود شاهد بود . . . ( هود : 17 ) همانطور كه مفسرين گفتهاند ، سوره هود ، يازدهمين سورهاى است كه نازل شد و آيه فوق به همراه چند آيه پيش از آن ، تسلّى دهنده رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم است ، زيرا مشركان به
هامش
( 1 ) . الدرّ المنثور ، ج 4 ، ص 69 و كنز العمال ، ج 2 ، ص 593 و ج 12 ، ص 589 و مجمع الزوائد ج 7 ، ص 155 .
( 2 ) . محمد بن جرير الطبرى ، تفسير طبرى ، توفى 310 ، بيروت : دار المعرفة ، عن طبعة بولاق ، مصر ، ج 7 ، ص 118 .