شخصي ، سياسي واجتماعي - همچون وابستگى دوانى به حكومت ومصحلتانديشى وى ؛ در برابر قدرت ، استقلال وبىپروايى دشتكىها ؛ ونيز كمرنگ شدن حوزهء درس صدر الدين مقابل پر رونقى حوزهء درس دوانى ؛ وانتقادهاى دوانى از أستاذ غياث الدين يعنى صدر الدين و . . . - دانست .
در هر حال اين دو جريان فكرى ، كشمكشهاى علمي دامنهدارى را دربارهء مباحث فلسفي كلامي مندرج در چهار اثر آغاز كردند :
1 . إثبات الواجب : دوانى چند رسالهء إثبات الواجب نگاشته كه نخستين آنها با نام اثبات واجب قديم مشهور است . ده سال پس از تحرير نخست واشكالها وردّ ونقدهاى مخالفان وى از مدرسهء دشتكىها ، اثبات واجب جديد را نوشت .
2 . شرح تجريد قوشچى : تجريد الاعتقاد خواجة نصير الدين طوسي ( 597 - 672 ه . ق ) گرانسنگترين اثر كلامي شيعي به شمار مىآيد . از اين رو ، از ديرباز ، شروح وحواشي متعدّدى بر آن نگاشته شده كه مهمترين آنها سه شرح : كشف المراد علّامه حلّى ( 648 - 726 ه . ق ) شرح قديم محمود أصفهاني ( در گذشتهء 674 ه . ق ) وشرح جديد ملّا على قوشچى ( در گذشتهء 879 ه . ق ) است .
دوانى حاشيهاى بر شرح جديد نوشت وبه يعقوب بايندر آق قويونلو اهدا كرد .
دشتكى ( صدر سوم ) در ضمن حاشيهاى به ردّ حاشيهء دوانى پرداخت . دوانى نيز در حاشيهاى جديد ، اشكالات طرح شده را پاسخ گفت واز پس ردّ آن از سوى دشتكىها به نگارش حاشيهء سوم موسوم به حاشيهء أجد همّت گماشت .
3 . شرح مطالع : مطالع الأنوار اثر سراج الدين محمود ارموى ( 594 - 689 ه . ق ) از شاهكارهاى فلسفهء اسلامى در دو بخش منطق وفلسفه تنظيم شده است . به دليل اهمّيت وويژگيهاى منحصر به فرد اين اثر ، از همان آغاز مورد توجّه انديشمندان قرار گرفت وشروح وحواشي متعدّدى بر آن نوشته شد كه از ارزشمندترين آنها
اشراق هياكل النور لكشف ظلمات شواكل الغرور — صفحة مقدمه 90
مساهمون: غياث الدين منصور دشتكي شيرازي
صمقدمه ٩٠