من آنها را با شواهد قرآنى - ان شاء اللَّه - توضيح خواهم داد .
اما سخن امام صادق عليه السلام در اين باره ، معنايش اين است كه انسان از كمال آفرينش و حواس كامل و ثابت عقل و تميز و گشاده زبانى برخوردار است و همان قول خداى تعالى كه مىفرمايد :
« وَ لَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ وَ حَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ وَ فَضَّلْناهُمْ عَلى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضِيلًا »
« 1 » خداى متعال مىفرمايد : آدميان را بر ديگر مخلوقات از چهارپايان و درندگان و جانوران دريايى و پرندگان و هر جنبندهاى كه حواس آدميزاد درك كند به وسيلهء قوهء تميز و عقل و خرد و گويايى برترى داديم . و اين است مقصود خداى تعالى از آيهء :
« لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ »
« 2 » و اين آيه :
« يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ ما غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ الَّذِي خَلَقَكَ فَسَوَّاكَ
فَعَدَلَكَ فِي أَيِّ صُورَةٍ ما شاءَ رَكَّبَكَ »
« 3 » و در آيات بسيار ديگر ، به اين ترتيب نخستين نعمت خداوند براى انسان درستى عقل و خرد و برترى دادن او بر بسيارى از خلايق به وسيلهء كمال عقل و بيان روشن است و بدان خاطر است كه هر جنبدهاى در روى زمين به وسيلهء حواس خود ، استوار است و به سمت كمال خويش روان است . امّا آدميان با قوهء نطق و عقل كه در ديگر مخلوقات محسوس نيست برترى يافتهاند ، و با نطق و
هامش
( 1 ) - اسراء / 72 : هر آينه گرامى داشتيم آدميان را ، و آنان را بر بيابان و دريا مسلّط گردانيم و از خوردنيهاى خوب به آنان روزى كرديم ، و بر بسيارى از مخلوقات به نيكى برترى داديم .
( 2 ) - تين / 4 : البته انسان را در بهترين شكل آفريديم .
( 3 ) - انفطار / 6 : اى انسان ! چه چيز تو را نسبت به پروردگار كريمت كه تو را آفريده و استوار ساخته و معتدل گردانيده است ، و در هر صورتى كه خواسته تو را تركيب بندى نموده است ، مغرور گردانيده است ؟ !