اوست . آيا اگر اين بنده ، مالى را كه به او دادهاند در راه خودش صرف كند نبايد آقا به وعدهء اجر و ثوابى كه داده است وفا كند و به او در اين خانهء ناپايدار كه به كار واداشته است لطف كند و ثواب طاعت او را نعمتى جاودانه در خانهء ابدى و پايدار به او مرحمت كند ؟
ولى اگر اين بنده ، مالى را كه آقا به او داده بود در زمان سكونت در خانهء اوليّه در راهى صرف كندكه نهى شده بود و با فرمان آقا مخالفت ورزد ، همچنان او را كيفر و مجازات دائمى كند چنان كه وعدا داده شده بود ، هرگز آقا در اين مجازات به او ستمى نكرده است زيرا كه قبلًا به او گفته و اعلام كرده بود ، و وفاى به وعد و وعيد بر او واجب است چرا كه آقايى توانا و قاهر است . امّا ( در اين مثال ) آقا و مولى خداى عزّوجّل ، و بنده ، همين انسان است كه آفريدهء اوست ، و مال و دارايى همان قدرت و توانايى زياد خداست و مقصوداز امتحان ، اظهار حكمت و قدرت حق تعالى مىباشد . و در خانهء ناپايدار همين دنياست و قسمتى از مال كه آقا به بنده داده ، همان مقدار قدرتى است كه آدمى دارد . و امورى كه خداوند دستور داده است تا آن مال را صرف كند ، همان توانايى بر پيروى از پيامبران و اقرار بدانچه از طرف خداى عزّوجّل آوردهاند و دورى كردن از وسايلى است كه از آنها نهى شده كه همان راه و روشهاى شيطانى است . و وعدهء خدا كه نعمت جاودانه است همان بهشت است ، و اما خانهء ناپايدار همين دنيا و خانهء ديگر كه باقى و پايدار است خانهء آخرت است و عقيدهء ما بين جبر و تفويض همان اختيار و آزمون است كه به وسيلهء قدرتى كه خداوند به بندگان داده و در پنج مَثَل شرح داده شد ، امام صادق عليه السلام آنها را نام برده ، مىفرمايد : مشتمل بر تمامى فضيلتهاست و
مسند الإمام الهادي (ع) (مسند امام هادى ع) (فارسى) — صفحة 326
مساهمون: الشيخ عزيز الله عطاردي
ص٣٢٦