پس از آن گفت : هر كس خداى تعالى ديدهء عقل أو را باز كرد واين حقايق را دريافت به درجات معرفت ونردبان فضيلت ارتقا خواهد يافت وبه أفق روح وراحت خواهد رسيد واز اين جايگاههاى سختى ورنج وتباهى نجات خواهد يافت . وأو در اين فصل سخنان شريف ومواعظ حسنه بسيار دارد واز كساني است كه خداوند أو را موفق ومؤيد داشته وبر أمثال اين معاني توانايى داده است . » « 13 »
2 . أبو الفرج بن هندو .
أبو الفرج حسين بن محمد بن هندو بنا بر روايت ثعالبى « 14 » يا بنا به روايت ديگر « أبو الفرج علي بن الحسين بن محمد بن هندو نويسنده وشاعر وطبيب وحكيم « 15 » » بود .
برخى از محققان أخير أو را بغدادي الأصل دانستهاند . واز اهالى رى . « 16 » ليكن ابن اسفنديار گويد كه حتى اگر پدر أو نيز أهل قم باشد محل تولد ورشد أو در طبرستان « 17 » بوده است ونه در نيشابور . « 18 »
« أو أهل فلسفه بود وكتب علوم أوائل را در نيشابور نزد أبو الحسن « 19 » عامري خواند . « 20 »
ابن أبي اصيبعه گويد : ابن هندو به صناعت طب وعلوم حكمي اشتغال داشت واز شاگردان شيخ أبو الخير حسن بن سوار بن بابا معروف به ابن الخمّار بود واز مبرزترين شاگردان أو به شمار مىرفت واز برجستهترين دانشمندان اين فنون بود . » « 21 » در فنون أدب نيز صاحب بن عباد أستاذ أو بود . ثعالبى كه خود از آشنايان ابن هندو بوده است گويد : « أو از ياران صاحب بود واز كساني كه بر اثر همجوارى وهمصحبتى با أو به أوج كمال رسيد » « 22 » وشعري از أو نقل كرده كه آن را در رى أنشأ كرده است .
مقام ابن هندو در أدب از سخنان ثعالبى پيداست ، ثعالبى أو را « فريد روزگار در شعر وصف
هامش
( 13 ) . أبو سليمان منطقي سجستانى ، منتخب صوان الحكمة ، ص 245 .
( 14 ) . ثعالبى ، يتيمة الدهر ، ج 3 ، ص 394 .
( 15 ) . فؤاد افرام البستاني ( نويسنده ) ، دائرة المعارف ، ج 4 ، بيروت ، 1962 ، ص 127 .
( 16 ) . ياقوت حموى ، معجم الأدباء ، ج 13 ، مطبعة دار المأمون ، قاهره ، ص 136 .
( 17 ) . ذبيح الله صفا ، تاريخ أدبيات إيران ، ج 1 ، ص 302 .
( 18 ) . خير الدين زركلى ، الاعلام ، ج 4 ، چ 6 ، دار العلم للملايين ، بيروت ، 1984 ، ذيل مادهء « ابن هندو » ، ص 278 .
( 19 ) . در أصل أبو الحسين آمده كه ظاهرا تصحيف است .
( 20 ) . محمد بن شاكر كتبي ، فوات الوفيات وذيل آن ، مجلد 3 ، به كوشش احسان عباس ، دار صادر ، بيروت ، 1974 ، ص 13 .
( 21 ) . ابن أبي اصيبعه ، طبقات الأطباء ، ص 430 .
( 22 ) . ثعالبى ، يتيمة الدهر ، ج 3 ، ص 394 .