على المريض حرج » « 31 » نيز فرمايد « وان كنتم مرضى أو على سفر » . « 32 » نيز فرمايد : « فمن كان منكم مريضا أو به اذى من رأسه » . « 33 » ومعالجات پيامبر گرامى خود معروف است ويكى از اطبا آنها را جمع آورده واز آن كتابي ساخته است . متكلم در ميان سخن من درآمد وگفت : يكى از متكلمان در جوار ما بود وأو را مرض خناق گرفت به عيادتش رفتم . گفت : از نظر طبي چه چيزى براي من سودمند است ؟ گفتم : ماء الشعير گرم وآب أنار وربّ توت وترشى گردو وآب هندباء ( كاسنى ) وتخمهء خيار چنبر وفصد رگ قيفال وغيره ، گفت : چه چيزى براي من زيانآور است ؟ گفتم : هر چه موجب گرمى باشد . گفت : عسل صافي وشيرهء خرما چگونه است ؟ گفتم : - پناه بر خدا - اين چيزها موجب هلاك است . روى به شاگردانش كرد وگفت : من هم در عقيدة وهم در رفتار با اطبا مخالفت خواهم كرد . خدا مرا نيامرزاد اگر خلاف عقيدهء خود قدم بردارم واز طبيبى أطاعت نمايم . من از پيش أو برخاستم . أو عسل وشيره خورد وقبل از غروب آفتاب جان سپرد . من گويم : « در موضوع اهميت وارزش علم طب وفوايد آن كتابي همچون كتاب مفتاح أو نديدهام » . « 34 » مشهورترين كتاب ابن هندو الكلم الرّوحانية في الحكم اليونانية است كه در سال 1318 ه ( 1900 م ) در دمشق به چاپ رسيده است .
از مؤلفات فلسفي ديگر وى جز نامى تا كنون به دست نداريم ، مانند : أنموذج الحكمة والرسالة المشرقية وكتاب النفس « 35 » والمقالة المشوقه في المدخل إلى علم الفلك . « 36 »
أبو الفضل بن عميد وزير ركن الدولة ديلمى در رى با ابن هندو وخاندان أو روابط دوستانه داشت . ثعالبى شعري از ابن عميد را كه براي أبو الحسن بن هندو گفته آورده است . « 37 » واز مجلسي سخن گفته كه در آن ابن عميد وأبو محمد بن هندو وأبو الحسن بديهي وأبو الحسين بن فارس شركت داشتهاند ؛ وهمه در گفتن شعري مشاركت كرده وهر يك بخشي از آن را گفته وسرانجام شعري به وجود آمده كه گويى سرايندهء آن يك تن بوده است . « 38 » أبو محمد بن هندو ،
هامش
( 31 ) . سورهء نور ، آيهء 61 .
( 32 ) . سورهء نساء ، آيهء 43 .
( 33 ) . سورهء بقرة ، آيهء 196 .
( 34 ) . بيهقى ، تاريخ حكماء الإسلام ، ص 94 - 93 .
( 35 ) . همان ، ص 93 .
( 36 ) . كتبي ، فوات الوفيات ، مجلد 3 ، ص 18 . نويسندهء مادهء « ابن هندو » پيشنهاد مىكند كه « علم الفلك » « علم الفلسفة » خوانده شود . فؤاد افرام البستاني ( نويسنده ) ، دائرة المعارف ، مجلد 4 ، ص 128 . همچنين زركلى ، الاعلام ، ج 4 ، چ 2 ، ص 278 . وعمر رضا كحالة ، معجم المؤلفين ، ج 67 ، مكتبة المثنى ، بغداد ، ودار احياء التراث العربي ، بيروت ، ص 82 .
( 37 ) . ثعالبى ، الكناية والتعريض ، ص 13 .
( 38 ) . همو ، من غاب عنه المطرب ، به كوشش عبد المعين الملّوهى ، چ 1 ، طلّاس للدراسات والترجمة والنشر ، دمشق ، 1987 ، ص 69 - 68 . وهمچنين رجوع شود به : يتيمة الدهر ، ج 3 ، ص 176 .