اين أبو ذر ، پدر نويسندهء السعادة والاسعاد ، همان قاضى بخارا أبو ذر محمد بن يوسف است كه تأليفات متعدد داشته وعدل وانصاف وعلم وزهد أو مشهور بوده است ، وآوردن نام أو به دنبال نام خود ، توسط نويسنده ، موجب كسب شرف ووجاهت وحرمت وى بوده است .
بر اين أساس شكى باقي نمىماند در اينكه « أبو الحسن » فرزند « أبو ذر » قاضى ووزير بخارا بوده است . اما خود اين أبو الحسن كيست ؟ ما شواهد بسيارى در كتابها يافتهايم كه ما را در انطباق اين أبو الحسن ، نويسندهء السعادة والاسعاد ، با أبو الحسن عامري فيلسوف معروف كمك مىكند :
الف ) نويسندهء السعادة والاسعاد از قول أفلاطون آورده است : « گام أول در نردبان ارتقاء به سوى خير دورى كردن از بدى است » « 96 » در كتاب أبو الحسن عامري ، النسك العقلي والتصوف الملّى ، آمده است : « انفصال از شرّ سرآغاز خير است . » « 97 » ودر جاى ديگر آمده است : « دورى از آلودگيها نردبان نيكيهاست » « 98 » وباز در جاى ديگر آمده است : « سرآغاز دستيابى به نيكويى ، دورى از بدى است » . « 99 » پيداست كه در عبارت السعادة والاسعاد وعبارات كتاب عامري معنى ومضمون يكى است ودر ألفاظ نيز تشابه موجود است .
ب ) « أفلاطون گويد : ما مركب از چهار چيزيم : إن ولا إن ، ونعم الإن وبئس الإن . وگفت :
حيات طبيعي ما را « بود » مىسازد . مرگ طبيعي ما را « نابود » مىسازد . اختيار زندگى « در رنج بودن » ماست واختيار مرگ « راحت بودن » ماست . « 100 »
مسكويه در جاويدان خرد اين سخن را از قول عامري چنين نقل مىكند : « إنّ لا إنّ خير من بئس الإنّ . منظور ايشان از اين سخن اين است كه نبودن زندگى بهتر از بد بودن زندگى است » « 101 » . چنان كه ملاحظه مىشود تفسير اين سخن غريب جز در السعادة والاسعاد يافت نمىشود وبين دو متن هماهنگى در حدّى است كه مىتواند دليل بر صحّت انتساب كتاب به عامري باشد .
ج ) « أفلاطون گويد : حالت أو همچون حالت شخص مفلوج است كه هر گاه بخواهد به يك جهت حركت كند بدن أو به جهت ديگر حركت مىكند . بنا بر اين ، دانش به حال اين اشخاص سودمند نيست بلكه زيانآور است مگر به ندرت ، واين بدان سبب است كه خداوند شخص را در نبرد با نفسش كمك مىكند تا آن را بكشد در حالي كه نفس زنده است ، سپس أو را در مثال
هامش
( 96 ) . عامري ، السعادة والاسعاد ، ص 10 .
( 97 ) . أبو الحسن عامري ، « قطعات باقي مانده از النسك العقلي والتصوف الملي » ، فروتر ، ص 405 ، 399 ، 398 .
( 98 ) . أبو الحسن عامري ، « قطعات باقي مانده از النسك العقلي والتصوف الملي » ، فروتر ، ص 405 ، 399 ، 398 .
( 99 ) . أبو الحسن عامري ، « قطعات باقي مانده از النسك العقلي والتصوف الملي » ، فروتر ، ص 405 ، 399 ، 398 .
( 100 ) . عامري ، السعادة والاسعاد ، ص 66 .
( 101 ) . رجوع شود به : « قطعات باقي مانده از آثار عامري » ، فروتر ، ص 426 .