كه آن چيز « 1 » را علّتش داخل در حقيقت موضوع است يا منتهى به حقيقت موضوع مىشود . « 2 »
و آنچه در علم حدّ « 3 » بحث از او مىكنند ، سه قسم است « 4 » : حمل بالذات و ذاتي است كه محمول : تمام حقيقت موضوع است « 5 » يا جزء مشترك يا جزء مختصّ .
بالجمله : جمله حمل « 6 » منحصر است بر پنج قسم . چه « 7 » حمل بالحقيقة و بالذات نظر به واقع بودن فرد است طبيعت و آن طبيعت محموله « 8 » يا مساوى فرد است يا اعمّ از فرد .
نمىتواند بود « 9 » كه اخصّ از فرد باشد . به واسطهء آنكه حمل و وضع بر « 10 » مجراى طبيعي نخواهد بود . از جهت آنكه طبيعت « 11 » شئ اخصّ از شئ نمىتواند بود بالبديهه ؛ خواه آن طبيعت ذاتي فردش باشد به معنى مقوّم و خواه ذاتي فردش نباشد [ و ] عرضى باشد .
و « 12 » اگر مساوى فرد است : يا تمام حقيقت فرد است « 13 » يا جزء مختصّ فرد است يا خارج از حقيقت فرد است .
اوّل : حمل حدّ بر محدود « 14 » ثاني : حمل فصل بر نوع « 15 » ثالث : حمل خاصّه بر ذي خاصّه « 16 »
هامش
( 1 ) . ( م ) : انجر .
( 2 ) . ( م ) : مىشود به حقيقت موضوع .
( 3 ) . ( س ) : جدل .
( 4 ) . ( س ) : - است .
( 5 ) . ( س ) : باشد .
( 6 ) . ( م ) : - حمل .
( 7 ) . ( س ) : بواسطه آنكه .
( 8 ) . ( س ) : - محموله .
( 9 ) . ( س ) و ( ل ) : - بود .
( 10 ) . ( س ) : - بر .
( 11 ) . ( ل ) : - موضوع است يا جزء مشترك يا جزء مختصّ . بالجمله . . . . طبيعت .
( 12 ) . ( س ) : - و .
( 13 ) . ( ل ) : - يا تمام حقيقت فرد است .
( 14 ) . ( س ) : + است ؛ ( ل ) : + و .
( 15 ) . ( ل ) و ( م ) : + و .
( 16 ) . ( س ) : بزوى خاصة .