بسيارى از خاورشناسان در اينجا دچار شبهت شدند وبرخى پنداشتند كه مؤلف پسر ابن المقفع است ولى به گواهى جاحظ وابن النديم وراغب أصفهاني وصاعد اندلسى وخوارزمي وبطليوسى دانستيم كه اين كتاب از خود ابن المقفع است وگويا در نسخهء كهن يا فرعى از آن كه تا سدهء 11 در دست بوده واكنون كسى از آن سراغ نمىدهد « أبو محمد عبد اللّه ابن المقفع » نوشته بوده ونويسندگان نسخهها درست نتوانستند بخوانند .
در پايان سه نسخهء كامل اين كتاب چنين آمده است :
« تمت كتب المنطق الثّلاثة من ترجمة أبى محمد « 1 » عبد اللّه المقفع ، وقد ترجمها بعد [ أبى ] محمد أبو نوح الكاتب النصراني ، ثم ترجمها بعد أبى نوح سلم الحراني صاحب بيت الحكمة ليحيى بن خالد البرمكي « 2 » وترجم الكتب الأربعة كلها قبل هؤلاء المترجمين الذين سميناهم هيلى الملكاني النصراني » .
در اين بند كه از روى سه نسخه تصحيح كرده ودر اينجا آوردم از چندين كس ياد مىشود :
1 - شيخ أبو نوح كاتب نصراني انبارى گويا پسر الصلت دبير موسى بن مصعب فرمانرواى موصل ومترجم طوبيقا براي خليفه گويا هارون ( 170 - 193 ) ومؤلف نقض القرآن .
2 - سلم حراني رهبر بيت الحكمة كه مأمون ( 198 - 201 ) بنياد گذارده است ومترجم از فارسي به عربى .
3 - خالد برمكى كه در 190 در گذشته است . نمىدانم خالد مترجم كه جاحظ در الحيوان ( 1 : 76 ) نام مىبرد همو است يا نه .
4 - هيلى كه شايد همان « ابن وهيلى » باشد كه جاحظ در الحيوان
هامش
( 1 ) در نسخهها : « محمد بن » .
( 2 ) نسخهها : برمكى .