6 - بخشهاى گوناگون سخن يا كلام از فرمان وامر ، سؤال وپرسش ، مسألت ودرخواست ، گزارش وخبر . در رسالهء 12 بخش نخستين رسائل اخوان الصفاء ( 1 : 332 ) هم اين بحث هست .
چهارم در انولوطيقى يا قياس :
1 - تعبير از قضيهء حملى وشرطي به مقدمهء يقين ومقدمهء متابع .
2 - صنعت بديهي ومكتسب .
3 - برشمردن هر شانزده ضرب شكلهاى سهگانهء قياس ونگريستن وآزمودن هر يك وروشن ساختن علت انتاج يا عقيم بودن آنها .
4 - رساندن كتاب انولوطيقى به بحث از قياسهاى سهگانهء ساخته شدهء از قضاياى مطلق وبس كردن ونپرداختن به قياسهاى موجهه كه در روزگاران اسكندرانيها چنين مىكردهاند ودر نسخهء ترجمهء ارغنون أرسطو پايان فصل 7 مقالهء 1 ( چاپ بدوي 1 : 132 ) نيز آمده است ؛ « انقضى الشكل الثالث وإلى هذا الموضع من كتاب القياس يقرأ الحدث من الاسكندرانيين ويسمون ما بعده من هذا الكتاب الجزء غير المقروء وهو الكلام في المقائيس المؤلفة من المقدمات ذوات الجهة » منطق پولس فارسي نيز تا همين جا است وفارابى در ظهور الفلسفة هم گفته است : « وكان الذي يتعلّم في ذلك الوقت إلى آخر الاشكال الوجودية » .
نسخههاى منطق ابن مقفع
1 - نسخهء كتابخانهء مدرسهء غرب همدان ش 4750 ص 321 تا 401 در تاريخ 1042 كه در پايان شمارهء يكم آمده وشمارهء دوم ناقص است .
در ص 320 اين نسخه پيش از اين كتاب چنين آمده است :
« ترجمهء چهار كتاب أرسطو در منطق توسط ابن مقفع معروف به أبو -