وبرابر است با آن فصل بازپسين شعر شفاء كه در ترجمهء انگليسى آن از إسماعيل داهيه ( ص 119 - 120 ) هم مىبينيم . ابن رشد در تلخيص شعر ( بند 103 - 110 ) هم اين گونه كاوش را دارد ( متن عربى چاپ بوترورث وترجمهء انگليسى أو ) . فارابى در سه گفتار شعري كه در مجلد يكم آوردهام بدينگونه فريفتگىهاى شعري اشارتى روشن ندارد .
11 - در منطق « پرت روايال » يا بندر همايونى ( مقالهء سوم فصل 18 ، ص 237 ) مواضع منطقي برشمرده شده وآن را نزديك به نسبتهاى پنجگانه فارابى يافتم . در رسالههاى اخوان صفاء ( ص 106 ) چاپ هند در بخش رياضيات رسالة ايساغوجى آمده كه الفاظى كه فيلسوفان بكار مىبرند شش تا است سه تاى آنها براي أعيان وسه تا براي صفات كه عبارتند از : شخص ، نوع ، جنس ، نوع ، فصل ، خاصه ، عرض .
در برهان آن رسائل ( ص 14 ) هم همين آمده است .
در منطقيات ( 1 : 279 و 4 : 429 و 3 : 365 ) از نسبتها وصنفها ووجوه هشتگانه ياد شده است ودر برهان آن ( 1 : 279 و 280 ) تأليفات گوناگون بدينگونه شمرده شده است : حد وجنس ، حد وفصل ، حد وخاصه ، نوع وخاصه ، موضوع وحد ، حد وجنس ، حد وجنس به گونه ديگر ، حد وجزء حد .
در تعليقات ابن باجه بر برهان ( س 92 ر - 95 ر ص 359 - 369 ) گزارشى از آن هست بنام نسب خمسه يا أصناف ثمانية كه در چاپ بيروت نياوردهاند . در جدل ابن رشد ( ص 503 بيروت وبند 33 مصر ) شش صنف بشمار آمده با افزودن « عرض » . ريشهء همه اين سخنان در جدل أرسطو است بند
101 b
م 1 فصل 4 ( ص 7 ترجمهء تريكو وص 5 ترجمهء برونسويك ) ( نيز جدل شفا ، م 1 ف 6 ص 53 ) .
ابن كاوش در برهان ابن زرعه ( م 2 ) وبرهان شفاء ( م 4 ) وبرهان ابن رشد فصل 13 - ( ص 477 - 482 بيروت ، بتد 124 - 141 ص 164 - 174 ) هم هست .
12 - در برهان فارابى ( ص 312 برگ 165 نسخهء براتيسلاوا ، ص 63 بيروت ) آمده است كه « الموضوعات الكثيرة المتجانسة في التعاون على تكميل شئ