در منطق شفاء در مقولات ( ص 174 ) با گزارش مىبينيم ولى در مقولات تلخيص ابن رشد ( كيفية فصل 3 ص 48 بيروت وبند 123 مصر ) گزارشى ندارد .
2 - در همين مقولات ( ص 65 ) از حركت بنام نقله سخن مىرود ، كندى هم چند گونه حركت مىشمرد ( ديباجهء من بر ترجمهء ج 1 سزگين از پهلوان ص 27 - أفضل كاشاني در پايان جاوداننامه 323 ) .
3 - در عبارات ( 1 : 87 - 88 ) از مستقيم ومائل ومصرّف ياد شده است واينها بايد ترجمهء از يوناني يا سريانى باشد كه در دستور اين دو زبان هست .
در أنموذج العلوم ( ص 46 ) ودر منطق ابن زرعه ودر شفاء ( 28 عبارت ) ياد اينها هست .
4 - ابن زرعه در آغاز قياس ( برگ 73 عكس نسخهء أصفهان ) مىنويسد كه أفلاطون منطق را خوب مىدانست وأرسطو از سخنان أو قانونهاى منطق را درآورد ، أو از قوانين برهاني أفلاطون هنر برهان را بيرون كشيد واز قوانين هميروس هنر شعر واگر با هنر جدلى أفلاطون آشنا نمىبود ميان جدل وبرهان جدايى نمىگذاشت .
دانشمندان اروپا هم اين را يادآور شدند كه در دفترهاى أفلاطون مانند ثئايتتوس وسوفيستوس ومنون وفدرس وكراتيلس وفيلبوس وپروتاگوراس ونيمائوس وجمهورى ونواميس از مسائل منطقي ياد شده وأو از راست ودروغ وپيوند استنتاج وپيوستگى ناگزير وتعريف وحدو ديايرسيس يا تقسيم سخن داشته ولژيك وانتولوژى را يكى دانسته وفلسفه را به منطق وطبيعي واخلاق بخش كرده است چنان كه بارتلمى در منطق أرسطو ( 2 : 712 - 117 ) وپرانتل در تاريخ منطق ( 1 : 58 - 86 ) ونيل در گسترش منطق ( ص 17 ) وربرت بلانشه در منطق وتاريخ آن ( ص 20 - 24 ) اينها را گفته واز آن دفترهاى أو گواهيهائى هم آوردهاند .
5 - در برابر دوستاران منطق كساني هم بودند از آشنايان به فقه وكلام كه قياس را تباه مىخواندند وكساني هم بودند كه تمثيلات را تباه مىدانستند ( خطابهء
المنطقيات للفارابي — صفحة ديباجه 9
مساهمون: أبو نصر الفارابي
صديباجه ٩