ابن زرعه در همين جا مىنويسد كه مقدمه آنست كه چيزى در آن بر چيزى ديگر بار شود يا از آن برداشته شود . ابن رشد در آغاز تلخيص هم نزديك به اين را آورده است ، برابر با بند
24 a 17 - 22
ارغنون أرسطو . در جمل الفلسفة ابن هندى در آغاز انولوطيقا گفته شده كه مقدمه آوازى است ساختهء از دو حد كه موضوع ومحمول باشند ( 77 ر ) .
8 - قياس خلف چنان كه در جدل فارابى ( 1 : 52 ) آمده است از دو حملى ويك شرطي ساخته شده است ( نيز ص 20 ديباچهء ج 2 ) ابن رشد هم در قياس ( ص 234 و 269 و 311 بيروت وبند 171 و 233 و 304 مصر ) ودر برهان ( س 44 بيروت وبند 87 مصر ) آن را آميختهاى از حملى وشرطي دانسته است . أفضل الدين كاشاني دربارهء آن پندارى دارد ( مصنفات 573 - فهرست دانشگاه 6 : 2406 ) .
در شرح القياس ( 2 : 293 - 352 ) از قياس مستقيم وخلف سخن رفته است .
9 - از قياس فقهى در پايان قياس فارابى ( 151 گويا ) وباب دهم قياس صغير ( ص 184 ) وقياس شفاء ( م 9 ف 21 ص 555 - 557 ) وقياس ابن رشد ( ص 363 بيروت وبند 371 مصر ) ياد شده است ( نيز گفتارم دربارهء كشور دارى فارابى در مجلهء فرهنگ 2 : 169 ) فارابى موضوعات مقائيس فقهى را چهارگونه برمىشمرد ( قياس صغير 184 وپراكندههاى منطقي نسخهء برلين 3 : 385 برگ 205 پ ) وو در الحروف هم ( ش 113 ص 133 ) از تعقل وفقه ياد مىكند .
10 - فارابى در امكنهء مغلطه ( 200 ر 203 ) از تغيير سخن مىراند ودر 197 مىگويد كه مغلطات غير قياسي در بلاغت وشعر است . ابن رشد در مغالطة ( ص 688 و 730 چاپ بيروت وص 65 و 179 چاپ سليم سالم ) از شفاء مىستايد واز نادرستى متن أرسطو مىنالد ومىگويد كه : ابدال يا تغيير يا نقله در شعر سودمند است نه در مغالطة چه آن ذاتي نيست واين موضع از أرسطو بوده وأبو نصر فارابى پنداشته است كه خود آن را يافته وچيزى است كه أو بر مغالطات گوناگون افزوده است . أرسطو در فن شعر فصل 25 مغالطات شعري را برشمرده ( 1460 ب و 1461 ب )