همراه با مقولات أرسطو بنام «
Les Atribution
» ) بسيارى از دشواريهاى آن را با اين نوشتهء آمونيوس وگفتار گريناشى مىتوان برداشت .
برخى از پيروان فارابى
1 - ابن عدي درگذشتهء 363 شاگرد فارابى . بيهقى در تتمة صوان الحكمة ( ص 17 ) مىنويسد كه نگارشهاى فارابى را در كتابخانهء نقيب النقباء رى ديدهام وچيزهائى در آن بوده است كه نشنيده بودم وبيشتر آنها دست نويس خود أو ويا نوشتهء شاگردش ابن عدي بوده است . همين ابن عدي در مسألهء امكان استقبالى با استادش فارابى سر ناسازگارى دارد وگفتار أو را كه بسيار موشكافانه است در رسائل أو چاپ خليفات ( ص 237 - 274 ) مىبينيم .
أو راست « فضل صناعة المنطق » چاپ شده در رسائل أو چاپ خليفات ( ص 201 - 205 ) همچنين « البحوث الأربعة العلمية عن صناعة المنطق » يا « الهداية لمن تاه إلى سبيل النجاة » ( فهرست اندرس 42 ) كه خانم مباهات توركر آن را با ترجمهء تركى در مجله «
AUDTCED
» 14 ( 1956 ) 87 - 102 چاپ كرده ورشر آن را به انگليسى در آورده است ( ص 9 خليفات ) .
2 - أبو على عيسى بن زرعة درگذشتهء 398 را مقالة في براءة الناظرين في المنطق والفلسفة كه رشر آن را به انگليسى درآورده است ( ديباچهء منطق ابن مقفع 34 ) .
3 - كويا ابن هندو است كه در أنموذج العلوم در پنج مقالهء آغاز آن كه در منطق است بيشتر از أرسطو وشارحان يوناني گرفته است وأو در باب 13 ( ص 204 ) فارابى را از ياران أرسطو به شمار آورده است .
4 - از كساني كه به كار فارابى مىنگريستهاند يكى أبو عبد اللّه محمد ( على ) بن محمد بن سيد والنسى بطليوسى ( 444 - 521 ) است كه فيلسوفى است دستور زبانشناس وأديب منطقي ( ديباچهء منطق ابن مقفع 67 - دائرة المعارف اسلامى به فرانسه 2 : 1225 ) أو در « كتاب المسائل والأجوبة في النحو » خود از پيوند منطق ودستور زبان سخن داشته واز فارابى بهره برده است .
بندى أزين كتاب را در اربيكا 6 ( 1979 ) ص 76 - 79 مىبينيم وامرانى الجمال در منطق ارسطوئى ودستور زبان عربى چاپ 1984 چندين جا از أو ياد كرده وبندى از آن را به فرانسه درآورده است ( فهرست نامهاى آن دربارهء فارابى ) .
از همين بطليوسى است « شرح الخمس مقالات فلسفية في الواجب ونعوته من كلام