وابن عدي وابن سينا وابن رشد بهره برده واز شرح فارابى بر منطق أرسطو ياد كرده است . أو از اسيدوس ( هزيود ) نام مىبرد وچنين بر مىآيد كه شرح فرفوريوس بر مقولات وعبارت أرسطو را در دست داشته است . أو از إسكندر افروديسى هم ياد كرده است ( ديباچهء منطق ابن مقفع 59 ) .
13 - محمد حسين تهرانى در نقد الأصول وتلخيص الفصول ساختهء 1104 از انديشه منطقي فارابى بهره برده است ( ديباچهء منطق ابن مقفع 59 ) .
از منطق فارابى در اروپا گويا نخستين بار بارتلمى سنت هيلر « منطق أرسطو » چاپ 1838 پاريس ( 2 : 188 ) ياد كرده است .
پرانتل نيز در تاريخ منطق در باختر چاپ سال 1855 ( 2 : 308 - 325 ) از آن سخن داشته است وآن را از سخنان آلبرت بزرگ وابن رشد برداشته است . ماخولسكى در تاريخ منطق خود به روسى از آن كاوش نموده كه در ترجمههاى فرانسوى ( ص 312 - و 316 ) وفارسي آن ( ص 314 و 317 ) وعربى آن در المورد ( ص 59 - 65 ) مىبينيم .
زيمرمن در ترجمهء انگليسى عبارت فارابى چاپ 2 - 1981 ديباچهاى دراز در 142 ص گذارده واز تاريخ آن كاوش خوبى كرده است .
در تاريخ فلسفهء اسلامى ماجد فخرى به انگليسى چاپ 1983 ( ص 112 ) نيز سخنانى در اين باره ديده مىشود .
گزارشهاى فارابى بر منطق أرسطو
فارابى به جز شرح العبارة والقياس شرح الايساغوجى هم دارد كه بندى از آن را ابن المطران در بستان الأطباء آورده ومن آن را در ديباجهء منطق ابن مقفع ( ص 130 ) گذاردهام . أو در شرح القياس از شرح الجدل خود ياد مىكند . مىدانيم كه أو را شرح الخطابة هم هست .
شرح العبارة را من از روى نسخهء نوشتهء دههء سوم ذق 538 در احمد ثالث شمارهء 3439 در 133 برگ ( فهرست قرطاى 6763 ) كه كوچ ومارو
W . Kutch Marrow
نيز از روى آن با ديباچهاى انگليسى در بيروت در 1960 چاپ كردهاند واز روى دو نسخهء بىتاريخ شمارهء 949 طباطبائى در مجلس شوراى ملى پيشين إيران ( فيلم شمارهء 2714 بنام تفسير العبارة والقياس در فهرست فيلمهاى دانشگاه 1 : 309 ) وشمارهء 270 كتابخانهء ملى در تهران ( 7 : 243 ) چاپ كردهام . در چاپ شرح القياس جز اين دو شمارهء إيراني نسخهء ديگرى نمىشناسم ودر بسيارى از جاها ناگزير بودم كه به گمان وحدس آن را