دانشگاه نستورى أدس كانونى براي فلسفهء أرسطو شده بود وآن در سال 489 بسته شده وپذيرفتگان آنجا به سايهء پادشاه ساسانى پناه بردند وفلسفه را آموزش دادند .
در سال 525 كه دانشگاه آتن هم بسته شده وهفت فيلسوف كه داماسيكوس وثامسطيوس از آنها بودند به خسرو انوشيروان پناه برده بودند .
فيلسوفان يوناني كه نمايندگى فلسفه نوپلاتونى را داشتند در إيران راه يافتند ورهبران آنها دانشمندانى بودند از سوريا ، ونگارشهاى داود ارمنى بود كه در آنها روش أرسطو ونويلاتونيها آشكار بود وايرانيان بدانها آشنا شده بودند .
2 - فرهنگ گرجى كه مردم گرجستان وارمنستان منطق را از بوزنتيا وسوريا گرفتهاند . از تاريخ منطق در گرجستان پرداختهء كلندريشويلى بر مىآيد كه منطق در سدهء چهارم در آن سامان با آموزشگاه خطابي كلشيد
LL dihcloC L
شهري در آسياى كوچك وابسته بود همچنان كه در هند ويونان كهن چنين وابستگى ميان آن دو بوده است . در آموزشگاه كلشيد شاگردانى بودند آشناى با يوناني ومنطق مىدانستند وثامستيوس در آنجا پرورده شده بود .
در سدهء 5 تا 10 كه آغاز تيولدارى يا فئوداليته بوده است دانشمندان از پيوند منطق وفلسفه با الهى كاوش مىكردند چنان كه در بوزنتيا وسوريا در همين روزگار چنين كاوشى مىشده است . در گرجستان دانشمندانى كه پيرايور
LL revI . P L
از برجستگان آنان بوده است مانند فيلسوفان سدهء پنجم فلسفه را خادم الهى مىدانستند . در آن سامان در آن روزگاران از سدهء 11 آموزش در دست كليسا بود ودر صومعهها بدان مىپرداختند در سدهء 11 و 12 آكادمى گرجستان بنياد گرفت ودر آنجا روش آموزشگاهى مدرسى به گونهء آرمانى يا ايدآليسم روايى داشته وبا روش ارسطاطاليسي ونوپلاتونى هميشه در جنگ وستيز بودهاند . سخنان يحيى دمشقي در آنجا ارزشى داشته وجدال أو دوبار به زبان گرجى درآمده بود ، يوحن پتريستى
LL itsirteP naeJ L
( 1055 - 1130 ) منطقي بهترين دانشمند گرجى بوده وأو در بوزنتيا آموخته بود . ( تاريخ منطق ماخوولسكى به فرانسه ص 287 و 290 و 299 وفارسي ص 289 و 291 و 299 ) .
دانشگاه بغداد
اين بود سرگذشت منطق در سوريا وإيران شهر تا اينكه در سال 148 ( 765 م ) شهر بغداد در تيسفون ساخته شده ، ثئوفيل ادسى درگذشتهء 188 ( 785 ) ستارهشناس روزگار مهدى عباسى ايلياد واديسهء هميروس را به سريانى درآورده وبرخى از بخشهاى منطق را