نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 287

ان من صرحت له العبر عما بين يديه من المثلات حجزته التقوى عن تقحم الشبهات به درستى كه هر كه ظاهر شد بر وى عبرتها و عبرت گرفت از آفات و عقوبات دنيا و انقلابات وى مانع گشت آن كس را از تقوى و پرهيزگارى از آن كه خود را در شبهات اندازد . و حاصل اين كلام آنست كه تقوى و پرهيزگارى واجب و لازم است و اين تقوى از عبرتها حاصل مىشود و عبرت وسيله تقوى و مستلزم پرهيزگارى است زيرا كه هر كه عنايت الهى زمام عقل او را به راه هدايت كشيد و از چاه ضلالت [ 110 آ ] و غوايت و جهالت بيرون آورد و به نور بصر و بصيرت مشاهده آفات و عاهات دنيا كرد و ملاحظه عقوبات و انقلابات حالات وى نمود و تغييرات احوال اهل دول از ملوك و سلاطين كه دنيا دارى و مكنت پرستى مى كردند بر وى منكشف گشت بر آن كس ظاهر خواهد گشت كه دنيا و ما فيها و جميع مستلذات وى اوهام باطله و خيالات رذيله است پس از حق سبحانه و تعالى فيض بر دل وى فايض خواهد شد و او را تقوى و خشيتى و خوفى پديد خواهد شدن و اين تقوى و خوف و خشيت حاجز و مانع خواهد گشت او را از آن كه نفس خود را در ورطات شبهات و مهلكات اندازد و اگر كسى ازين تعلقات و انقلابات دنيا متنبه نشود و او را از اين چيزها عبرتى حاصل نگردد و از هر باب تقوى و خوفى پيدا نشود سياه دل و سياه روى ازل و ابد باشد . و مراد از شبهات حرام است يا چيزى كه نزديك به حرام باشد و اشتباه به حرام داشته باشد . شيخ ميثم بحرانى رحمة اللّه عليه در شرح خود آورده كه مراد از شبهات امور فانيه زايله و مستلذات دنيويه باطله است كه اوهام و خيالات فاسده ، آن را به صورت حق باقى به كوتاه نظران و دنيا پرستان مى نمايد اما عقل صحيح كه اسير