نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 284

خفت عقولكم خفيف و ناقص است عقلهاى شما اى اهل بصره . اين اشارتست به آنكه استعداد ادراك وجوه مصالح در نفسهاى ايشان كم است و معرفت تدبير احوال در ذوات ايشان ناقص است زود انتقال مى نمايد به چيزى كه فعل آن لايق نيست به جهت ضعف عقل و تدبير و قلت معرفت مصالح و اتصاف به عنادت و حماقت . و سفهت حلومكم و ناقص است حلمهاى شما اى اهل بصره . اين كلام اشارتست به آنكه ايشان موصوفند به رذيله سفاهت و سفاهت آنست كه كسى را حلم و بردبارى نباشد و به اندك چيزى نفس سبعى وى هائج گردد و قوت غضبيه در حركت آيد و به سرعت به فحش و شتيمه اشتغال نمايد . فانتم غرض لنا بل و اكلة لاكل و فريسة لصائل پس شما نشانه‌ايد هر كسى را كه به سوى شما تير اندازد و لقمه آن كسى ايد كه خواهد شما را بخورد و دريده آن كسيد [ 109 آ ] كه بر شما حمله آورد و خواهد كه شما را به درد . اين سه صفت لازمه خفت عقل و سفاهت است كه مذكور شد و متفرع است بر آن و صفت اول اشارتست به آنكه ايشان به سرعت مقصد ايذاى موذى مى شوند . و صفت دوم كنايت است از آن كه اكل مال ايشان مر طامعان را زود ميسر است . و صفت سيوم اشارتست به آنكه كسى كه در صدد قتل ايشان باشد اسباب آن زود مهيا مىشود از براى وى . و حاصل اين كلام آنست كه چون ايشان كم عقلند و ضعيف التدبير و وجوه مصالح و مفاسد را نمى دانند به جهت كم عقلى و حماقت و سفيهند و به سرعت در غضب مى شوند و حلمى و صبرى ندارند پس زود از ايشان چيزى چند در وجود خواهد آمد كه موجب ايذاى ايشان باشد يا مقتضى نهب اموال و صلب نعمتهاى ايشان گردد يا مودى به قتل و هلاك ايشان شود .