نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 197

كرده خواهد شد اين مجمل است زيرا كه تا آن مستثنى كه حرام است معلوم نشود مستثنى منه كه حلال است معلوم نمى شود و با وجود آنكه مستثنى منه كه حلال است چيزى چندى تعيين خواهد بود و مستثنى كه حرام است از آيت ديگر معلوم مىشود و آن آيت اين است كه حق تعالى مى فرمايد كه : حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ تا آخر آيت چنان كه فرمود كه وَ آتُوا الزَّكاةَ يعنى بدهيد زكات را و اين نيز مجمل است زيرا كه مستحق زكات اينجا معلوم نشد كه كيست و نگفت كه به كه دهند اما از آيت ديگر معلوم مىشود چنان كه فرمود : إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ تا آخر آيت چنان كه فرمود : فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فلَيْصَمُهُْ يعنى هر كه ماه را ديد بدارد روزه را اين نيز مجمل است زيرا كه وقت روزه به حسب ابتدا و انتها از اينجا معلوم نشد بلكه از جاى ديگر معلوم مىشود چنان كه فرمود : أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيامِ الرَّفَثُ إِلى نِسائِكُمْ هُنَّ لِباسٌ لَكُمْ وَ أَنْتُمْ لِباسٌ لَهُنَّ عَلِمَ اللّهُ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَخْتانُونَ يعنى بخوريد و بياشاميد تا آنكه معلوم شود كه صبح طلوع مىكند آن گه مخوريد و مياشاميد و روزه را به اتمام رسانيد تا به شب . و در مقابل مجمل مبين است كه لفظ دلالت كند بر مراد مثل آيات گذشته كه مشتمل بود بر تبيين آيات مجمله .