نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 126

انتقال از آن مطالب « به آن مبادى و از آن مبادى بمطالب » يا عبارتست از نفس آن قوه متفكره انسانى بر هر تقدير عالم است بر خداى تعالى زيرا كه مختص است به نفس انسانى چنان كه معلوم شد از تعريف وى . و ديگر آنكه غرض از فكر و رؤيت تحصيل مطالب مجهول است و جهل بر خداى تعالى محال است . و دليل بر استحاله تجربه بر خداى تعالى آنست كه تجربه عبارتست از حكم عقل بر چيزى به ثبوت صفتى بواسطه مشاهدات متكرره كه مستلزم يقين باشد بسبب انضمام قياس خفى به آن مشاهدات چنان كه كسى مكررا مشاهده كند اسهال صفرا را از شربت سقمونيا پس حكم كند يقينا كه سقمونيا مسهل صفر است كه اگر اين اسهال اتفاقى مى بود و دائمى يا اكثرى نمى بود لكن [ 51 ب ] دائمى يا اكثريست پس اتفاقى نباشد پسر سقمونيا مسهل صفرا باشد . و تجربه بر خداى تعالى محال است « زيرا كه حصول او موقوفست به حس و حس بر خداى تعالى محال است » . « ديگر آنكه تجربه به جهت تحصيل » علم است كه حاصل نبوده باشد و اين بر خداى تعالى محال است . و اما استحاله حركت بر ذات خداى تعالى ظاهر است زيرا كه حركت از لوازم جسميت است و حق تعالى منزه است از جسميت پس حركت بر وى محال باشد . و دليل بر استحالهء اهتمام بر ذات خداى تعالى آنست كه اهتمام عبارتست از ميل نفسانى به چيزى به جهت جلب نفع يا دفع ضر كه فقد آن مستلزم تالم باشد . و ظاهر است كه حق تعالى منزه است از جلب نفع و دفع ضر و منزه است از عروض تالم پس اهتمام نسبت به ذات مقدس او محال باشد پس ثابت شد كه انشا و ابتدا از ايجاد عالم بيكى از