نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 108

عالم و صانع او و هر موجود ، واجب الوجود است . مرتبهء سيم آنست كه ترقى كند به توحيد و تنزيه وى از شريك . مرتبهء چهارم مرتبهء اخلاص است . مرتبه پنجم آنست كه نفى صفات كند ازو و تفاصيل اين مراتب مذكور خواهد شد انشاء اللّه تعالى و مرتبهء پنجم غايت مراتب عرفان و نهايت قوت انسان است و هر مرتبه از چهار مرتبه اول مبدء است نسبت بمرتبه پسين و هر مرتبه از چهار مرتبهء اخير كمال است نسبت بمرتبهء پيشين . و بعضى گفته‌اند دو مرتبه اولين لازمهء فطرت انسانى است و ازو منفك نمى شود و ازين جهت انبياع خلق را به تحصيل اين دو مرتبه دعوت نكرده‌اند بلكه اول مرتبه‌اى كه ايشان خلق را به آن دعوت كردند مرتبهء سيم است كه مرتبهء توحيد و تنزيه است از شريك و نفى كثرت و تعدد ازو بدليل آن كه اول كلمه‌اى انبيا خلق را دعوت كردند به نطق آن كلمهء لا إله الا اللّه است كه مشتمل است بر توحيد و نفى شريك از خالق [ 45 آ ] عالم و بنا برين كه اول مرتبهء معرفت كه انبيا خلق را به آن دعوت كردند مرتبهء توحيد است و پيغمبر آخر الزمان حبيب اللّه و شفيع المذنبين و رسول اللّه صلوات اللّه و سلامه فرموده است من قال لا إله الا اللّه دخل الجنة يعنى هر كه گويد لا إله الا اللّه در بهشت در آيد و شك نيست كه چون بنده اين كلمه را بگويد و اعتقاد كند عقل او بسبب نطق اين كلمه كه مشتمل است بر توحيد ظاهرى مستعد معرفت شود كه اعلى و ادق ازين مرتبه باشد و آن توحيد است بر وجه اخلاص كه عبارتست از اسقاط همه