و اضطراب نخواهد كرد تا حاجت باشد بجسم ثقيل كه دفع اضطراب وى كند پس بدين وجه سخن مفسران خوب نمى نمايد . و توجه چنين كرده است كه زمين مدور است و هر چه مدور است خود حركت مىكند بالطبع بى آن كه كسى او را حركت دهد و اگر خود حركت نكند باندك سببى و ميلى كه درو پيدا شود از خارج حركت خواهد كرد بالضروره . پس اگر حق تعالى اين كوهها را بر روى زمين نمى آفريد و روى زمين را به اين كوهها ناهموار نمى كرد باندك گرانى كه در بعضى جوانب او پيدا مى شد حركت مى كرد و مى گرديد و حيوانات در آب غرق مى شدند پس ازين جهت كوهها را بر روى وى آفريد تا ناهموار شود و تدوير وى فى الجمله بر طرف گردد و اطراف وى ثقيل گردد و باندك گرانى و ميل كه در بعضى جوانب او پيدا شود نگردد و بعضى علما گفتهاند كه احتمال دارد كه مراد از صخور در كلام حضرت ع و مراد از جبال در آيت ، انبيا و اوليا و علما باشد بر سبيل استعاره يعنى چنان كه كوه بلند و استوار و محكم است انبيا و اوليا و علما نيز بلند مرتبه و رفيع الدرجه و ثابت قدمند در دين و چنان كه كوه محصن و منيع است و هر چه به دو التجا كرد از انسان و ساير حيوانات ايمن گشت از خوف و ضرر دشمن ، انبيا و اوليا و علما نيز چنين اند هر كه دست استمساك بايشان زد ايمن شد از ضلالت و غوايت و از دشمن جن و انس و از
نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 106
مساهمون: خطب الإمام علي ( ع )
ص١٠٦
هامش
( 1 ) آستانه : پس سخن مفسران خوب نباشد
( 2 ) آستانه : واو . . . كرد - سپه : و فخر رازى رحمه اللهّ ( اضافه دارد ولى قرينه مى رساند )
( 3 ) سپه : هيات . . . خود البته بالطبع حركت مىكند
( 4 ) آستانه و ندارد .
( 5 ) سپه و ندارد .
( 6 ) آستانه : پيدا شود خارج حركت خواهد بود . . . ( روى ) را هم ندارد .
( 7 ) سپه : جهة ( رسم الخط عربى )
( 8 ) آستانه : هموار - شود
( 9 ) سپه : و باندك گرانى و ميلى كه در بعضى از جوانب پيدا شود
( 10 ) آستانه : رفيع الدرجات ( ولى به قرينه بايد مفرد باشد )
( 11 ) سپه : رفيع الدرجه باشند و ثابت قدم
( 12 ) سپه : برو
( 13 ) آستانه و ندارد .