نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 83

[ 35 آ ] يعنى قطب و مهتر و رأس و رئيس ايشانست . و زهد ظاهرى مى باشد مثل ترك « حسد و نفاق و كذب و مثل ترك » مستلذات بدنيه و باطنى نيز مى باشد مثل ترك نفاق و ترك تفكر در غير ذات و صفات خدا و ترك عقايد فاسد و ظاهرست كه زهد باطنى انفع و احسن است بجهة آنكه ابعدست از ريا كه شرك خفيست . و روايتست از حضرت رسالت پناه ص كه فرمود « ان اللّه لا ينظر الى صوركم و اعمالكم و لكن ينظر الى قلوبكم » . اما زهد ظاهرى وسيله زهد باطنى است و آنچه روايت كرده‌اند از حضرت رسالت پناه ص كه الرياء قنطرة الاخلاص اشارتست بسوى اين معنى و ثبوت دين در حقيقت كه زاهد الزهاد و بدل الابدال است مر حضرت امير المؤمنين ع را ظاهرست از انتساب صوفيه و اهل تجريد اين صفت را بسوى آن حضرت و از اخبار و احاديث و روايات چنان كه گذشت و سخنان آن حضرت نيز دليليست برين چنان كه مذكور خواهد شد انشاء اللّه تعالى . و چون آن حضرت متصف بود بنفس قدسى و اشتغال بمحاربه و مجاهده كفار و تدبير امور خلق و مانند آن مانع نبود آن حضرت را از زهد تام و اعراض بالكليه از مستلذات بدنيه و تفكهات دنيويه و توجه به خدا و اين فضايل نفوس انبيا و كمالات نفوس اولياست و چون نفس مقدس آن حضرت مستجمع ملكات فاضله خلقيه عمليه بود و شجاعت يك اصليست از آن ملكات لا جرم آن زهد تام حقيقى مانع شجاعت و اقدام بر معارك و حروب نشد . ديگر آنكه مانع از اقدام مذكور خوف موت و حب بقاست و زاهد حقيقى ملتفت نيست به هيچ ازينها بلكه گاه باشد كه موت مطلوب باشد مر او را به جهت آنكه وسيله است بسوى لقاى محبوب حقيقى و مطلوب اصلى .