لكن در مركّبه جزئيه نقيض هريك از دو جزء نقيض خود قضيه است ( 444 ) .
بين دو قضيه مطلقه ( منتشرهء مطلقه و مطلقه عامه ) تناقضى نيست زيرا زمان در اين دو قضيه تعيين نشده است ( 457 ) .
لمعهء حكمتآميزى است ( 5 )
همانا بيان اين مطلب گذشت كه بسا مىشود چيزى بحسب دو حمل بر خود صادق و كاذب است ( 459 ) بطور مثال مفهوم جزئى مثل ساير چيزها بر خود صادق است . زيرا سلب شىء از خود ممتنع است .
و نقيضش كه مفهوم كلى است نيز بر آن صادق مىباشد ( 460 ) .
پس بناچار در تناقض علاوه بر هشت وحدت مشهور وحدت ديگرى شرط است و آن وحدت در حمل است ( 461 ) تا دو طرف صادق نباشند ( 463 ) .
بنابراين جزئى بيكى از دو حمل كه حمل ذاتى اولى باشد جزئى است و كلى نيست ( 464 ) و بحمل ديگر كه شايع صناعى باشد كلى است و جزئى نيست ( 458 ) .
همچنان است حال در نظاير آن مانند لاشىء ( 465 ) و لاممكن ( 466 ) و عام ( 467 ) و لا مفهوم ( 468 ) و عدم عدم ( 469 ) و حرف ( 470 ) .