( 1102 ) سه قسم اخير از مغالطه غلطهاى صورى قياس است زيرا در اين سه قسم مقدمات صادق است و غلط از جهت تأليف قضايا و تاليف صورى قياس مىباشد « 1 »
مغالطههاى خارج از قياس
( 1103 ) اقسام ديگرى براى مغالطه هست كه خارج از استدلال و قياس است و آن اداء كلماتى است كه موجب بهت يا خجالت يا ارعاب مخاطب گردد مانند استهزاء ، تشنيع ، قطع كلام ، لغات غيرمأنوس به كار بردن ، نسبت دروغ به مخاطب دادن ، عيوب مخاطب را شمردن .
اين امور سبب محكوميت مخاطب مىشود ، بدون آنكه وارد بحث و گفتگو شوند .
( 1104 ) نويسندگان منطق اين امور را در تقسيم مغالطه آورده و جزء اقسام آن شمردهاند ليكن تعريف مغالطه شامل اينها نمىگردد ، زيرا اين امور تصديق بوجود نمىآورند و از قبيل انشائيات ميباشند و بايستى آنها را از اقسام شعر بشمار آورد زيرا انفعالات نفسانى از آنها حاصل مىشود چنان كه بعدا بيان خواهد شد .
هامش
در قسم اخير كه ترتيب مقدمات با مقايسه به نتيجه موجب غلط مىشود ، يا قياس به كلى منتج نيست و آن مصادره است و يا نتيجهء واقعى با نتيجهايكه بدست آوردهايم مغاير است و آن وضع ما ليس به علت است ، و از اين تقسيم بر مىآيد كه وضع ما ليس به علت اختصاص بدليل خلف ندارد .
( 1 ) شرح منطق اشارات ص 315 و 316