تخطي إلى المحتوى الرئيسي

منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — صفحة 674

مساهمون:

ص٦٧٤
مدعاى طرف را درهم شكند و او را ناچار كند كه از عقيده و مدعاى خود دست برداشته و به باطل بودن مدّعى اعتراف كند ، مقصود شخص دوم آن است كه از گفتار اصلى خود دفاع نمايد و به اعتراضات دشمن تن درندهد و او را ساكت كند .

فرق بين مجادله و مشاغبه

( 1113 ) شرط مجادله اعتراف جازم است و بايستى يكى از دو طرف پيروز گردد و كار به سكوت و اعتراف بكشد و اگر هيچيك تسليم به ديگرى نشوند مجادله نبوده و مشاغبه ناميده مىشود كه از اقسام مغالطه است ، زيرا در مشاغبه اعتراف شرط نيست ، تفاوت ديگر مجادله و مشاغبه اختلاف در ماده است زيرا بعدا مىآيد كه ماده مجادله مسلمات و مشهورات بادى الرأى است و ماده مشاغبه مشبهات به مشهورات است زيرا مشاغبه بجاى جدل به كار برده مىشود و مجادلهء فاسد است .

اصطلاحات متداول در فن جدل

( 1114 ) در فن مجادله اين اصطلاحات به كار برده مىشود : ( 1115 ) 1 - وضع ، مدعاى اصلى يعنى قضيه‌اى را كه معترض ميخواهد باطل كند ( وضع ) ناميده مىشود و معانى اين كلمه در قضاياى وضعيه گذشت . ( 1116 ) 2 - سائل ، شخص اول كه براى سركوبى و درهم شكستن عقايد ديگرى ابتدا به سخن مىكند سائل ناميده مىشود ، زيرا اعتراض خود را به صورت سؤال طرح مىكند . ( 1117 ) 3 - مجيب ، شخص دوم را كه از عقيدهء خود دفاع مىكند مجيب مىنامند ، زيرا به سؤالات طرف جواب ميدهد .