تخطي إلى المحتوى الرئيسي

منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — صفحة 649

مساهمون:

ص٦٤٩

بازگشت همه علوم به فلسفهء اولى مىباشد

( 1046 ) علومى كه متداخل هستند بايستى منتهى بعلمى شوند كه بالاتر از همه باشد ، يعنى موضوع آن علم از همهء آنها وسيعتر و اعم از همه باشد ، مانند علم طب كه موضوع آن بدن انسان است از جهت عروض صحت و مرض و اين علم داخل در علم حيوان است زيرا انسان نوعى از حيوان است ، و علم حيوان داخل در علم طبيعى و جزء آن است ، و طبيعى داخل در فلسفهء اولى مىباشد و موضوع فلسفهء اولى وجود است كه شامل موضوعات همهء علوم مىباشد و هيچ موضوعى شامل‌تر و عمومىتر از وجود نيست ، بنابراين فلسفهء اولى اعم از همهء علوم است و در اين علم از عوارض ذاتيهء موجود مطلق كه واحد و كثير و قديم و حادث است گفتگو مىشود .

دنبالهء مطالب ماقبل راجع به مبادى علوم و روابط بين مسائل علوم

( 1047 ) مسائلى كه در علم عالى ثابت مىشود براى اثبات مسائل علم سافل مبادى هستند ، بنابراين قضايائى كه بطور اصول موضوعه در هرعلمى به كار ميرود بايستى در علم بالاتر از آن ثابت شده باشد ، مثلا اين قضيه كه علت بر چهار قسم است يا جسم از ماده و صورت تركيب يافته است بطور اصول موضوعه براى اثبات مسائل علم طبيعى به كار ميروند ، و اين قضايا مسائل فلسفهء اولى هستند و در آنجا ثابت شده‌اند . ( 1048 ) گاهى بر خلاف مسائلى كه ذكر شد اتفاق مىافتد
منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — صفحة 649 | صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) / عبدالمحسن مشكوة الدينى