كه بعضى از مبادى علم اعلى در علم اسفل ثابت ميشوند و در علم اعلى بطور اصول موضوعه به كار ميروند ، مانند اين قضيه ، كه جسم محال است از جزء لا يتجزى تأليف يافته باشد اين قضيه در علم طبيعى ثابت شده است و بطور اصول موضوعه در فلسفهء اولى براى اثبات مادهء اولى به كار برده مىشود .
( 1049 ) در اين گونه از مبادى شرط است كه دليل اثبات آنها از قضايائى نباشد كه در علم اعلى مبتنى بر اين قضيه هستند تا دور لازم نيايد .
حد ماهيت يا مطلب ( ما ) از طريق برهان كسب نميشود
( 1050 ) حد ماهيت مجموع اجزاء و ذاتيات ماهيت است و ذاتى بوسيلهء برهان قابل اكتساب نيست ، زيرا محدود يعنى ماهيتى كه ميخواهيم برايش كسب حد كنيم بايستى قبلا بطور اجمال تصور شده باشد و بعد از تصور اجمالى درصدد بدست آوردن حدّ آن برآئيم در صورتى كه تصور ماهيت بدون تصور اجزاء ممكن نيست ، زيرا اجزا مقوّمات ماهيتند و بدون تعقل اجزاء خود ماهيت هم در ذهن حاصل نميشود تا محتاج به كسب حد و تعريف باشد .
( 1051 ) تصور اجزاء ماهيت هميشه با تصور ماهيت توام است و قابل تفكيك از ماهيت نيست ، چيزى كه هست قبل از اكتساب حد اجزاء با ماهيت بطور اجمال تصور شدهاند و در تصور اجمالى توجه و التفاتى به آنها نيست و تصور آنها تبعى و طفيلى مىباشد و بعد از تفصيل