تخطي إلى المحتوى الرئيسي

منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — صفحة 600

مساهمون:

ص٦٠٠
از جمله استفاده مىشود كه او مرد خوبى است و بنا باحتمال دوم شعر خوب ميگويد . اين گونه مورد اشتباه « تركيب مفصل » ناميده مىشود . ( 937 ) ( سوم ) ممكن است مفرد به جمله مشتبه گردد ، مثل آنكه گفته شود عدد پنج زوج و فرد است مقصود از اين جمله آن است كه عدد پنج مشتمل بر زوج و فرد و مركب از آن است ، و ممكن است اشتباها تصور شود كه عدد پنج متصف بزوجيت و فرديت است و قضيه كاذب خواهد بود ، و اين‌گونه مشابهت را « تفصيل مركب » مينامند . ( 937 / 2 ) مصنف كتاب ما - اگر اشتباهى در نسخه نشده باشد - از اين قسم تركيب مركب تعبير نموده است . شش قسميكه كه ذكر شد تشابهات لفظى بين دو قضيه است و مشابهات ديگرى هست كه مربوط به ابهام معانى دو قضيه است كه اينك ذكر مىشود .

شباهتهاى معنوى دو قضيه

( 938 ) گاهى بين قضايا از جهت لفظ شباهتى نيست و از جهت معنى به يكديگر شباهت دارند ، شباهتهاى معنوى گاهى بين دو قضيه به حال انفراد است و گاهى مربوط به تركيب چند قضيه بطور تركيب قياسى يا غيرقياسى مىباشد ، اشتباهات معنوى كه بين دو قضيهء مفرد يا مربوط به تركيب غيرقياسى باشد در اينجا ذكر مىشود ، و آنچه مربوط به تركيب قياسى باشد در مبحث مغالطه بيان خواهد شد . وجوه و علل اشتباهات معنوى غيرقياسى از اين قرار است :